Wersja j臋zykowa:
PL | EN

Kancelaria Prawna Skarbiec

Publikacje

Mechanizm spekulacji walutowych

Zarabianie na wykorzystaniu r贸偶nic cenowych, zwane potocznie "spekulacj膮", spotyka si臋 z kra艅cowo r贸偶nymi ocenami ekspert贸w.

 

Ameryka艅ski finansista Bernard M. Baruch (1870-1965), zdefiniowa艂 spekulanta jako cz艂owieka, kt贸ry jest w stanie obserwowa膰 przysz艂o艣膰 i podj膮膰 dzia艂ania zanim ona nast膮pi. Baruch, kt贸ry sam dorobi艂 si臋 fortuny, wykorzystuj膮c zmiany cen cukru, uj膮艂 jednak tylko jeden z aspekt贸w tego zjawiska, jaki stanowi zdolno艣膰 niekt贸rych spekulant贸w do przewidywania ruch贸w cenowych. Prowadz膮c 鈥瀉rbitra偶" mi臋dzy cen膮 przesz艂膮 a cen膮 przysz艂膮, spekulanci pe艂ni膮 wa偶n膮 funkcj臋 w gospodarce rynkowej: zapewniaj膮 p艂ynno艣膰 aktyw贸w, kt贸rymi spekuluj膮, a jednocze艣nie przyjmuj膮 na siebie ryzyko zmian kursowych.

Kreowanie przysz艂o艣ci

W rzeczywisto艣ci spekulacja nie sprowadza si臋 do przewidywania przysz艂o艣ci, ale cz臋sto polega tak偶e na jej aktywnym tworzeniu. Henry Ford (tw贸rca Ford Motor Company), reprezentuj膮cy ca艂kowicie odmienne spojrzenie na spekulacj臋 ni偶 Baruch, pisa艂, 偶e spekulant nie zajmuje si臋 zarabianiem na dostarczaniu d贸br i us艂ug, ale robi pieni膮dze za pomoc膮 manipulowania cenami. I to jest drugi aspekt spekulacji, polegaj膮cy na kreowaniu wprowadzaj膮cych w b艂膮d sygna艂贸w dotycz膮cych poda偶y, popytu lub ceny. Jest to aspekt spekulacji o bardzo destruktywnym potencjale, albowiem dochodzi w ten spos贸b do deformowania ceny ukszta艂towanej w spos贸b naturalny, a wi臋c za pomoc膮 r贸wnowa偶enia si臋 popytu i poda偶y.

Wymiana walutowa

W warunkach globalnej gospodarki rynkowej spekulacja walutami odbywa si臋 na tzw. rynku Over-the-Counter (OTC). Jest to system wymiany hurtowych ilo艣ci walut i instrument贸w finansowych, dokonywanej przez instytucje finansowe i instytucje kredytowe poza obrotem zorganizowanym, tj. obrotem prowadzonym na rynkach regulowanych (np. rynek gie艂dowy czy towarowy rynek instrument贸w finansowych), albo w alternatywnych systemach obrotu (np. NewConnect, AIM). W ramach rynku OTC mo偶na wyr贸偶ni膰 kilka segment贸w, a w艣r贸d nich 鈥 rynek walutowy (Forex, OTCFX), na kt贸rym instytucje finansowe i kredytowe wymieniaj膮 si臋 hurtowymi ilo艣ciami walut.

Transakcje walutowe

Wedle roboczej klasyfikacji Banku Rozrachunk贸w Mi臋dzynarodowych na rynek walutowy sk艂adaj膮 si臋: kasowe transakcje walutowe (Spot Transactions), swapy walutowe (FX Swaps) oraz walutowe transakcje terminowe (Outright-Forwards). Kolejny, blisko zwi膮zany z Forexem segment rynku OTC, to rynek walutowych instrument贸w pochodnych, do kt贸rego zalicza si臋 m.in. dwuwalutowe transakcje wymiany p艂atno艣ci odsetkowych (Cross Currency Interest Rate Swaps 鈥 CIRS) oraz opcje walutowe (FX Options).

Ile wart jest OTC?

Najlepszym 藕r贸d艂em informacji na temat rynku OTC s膮 wykonywane co trzy lata badania Banku Rozrachunk贸w Mi臋dzynarodowych. Ostatnie, wst臋pne wyniki takiego badania, sporz膮dzonego na podstawie danych uzyskanych z 54 bank贸w centralnych i organ贸w nadzoru na 艣wiecie, zosta艂y opublikowane we wrze艣niu 2007 r. pt. 鈥濼riennial Central Bank Survey of Foreign Exchange and Derivatives Market Activity in April 2007". W ocenie BIS, wyniki badania wskazuj膮 na bezprecedensowy rozw贸j rynku OTC. W stosunku do 2004 r. wzrost obrot贸w w segmencie foreksowym wyni贸s艂 71 proc. (liczone wed艂ug aktualnych kurs贸w wymiany), do kwoty 3,2 bln USD dzienne. Tak偶e o 71 proc. wzr贸s艂 obr贸t na foreksowych instrumentach pochodnych, osi膮gaj膮c w kwietniu 2007 r. poziom 2,1 bln USD dziennie. Na tle og贸lnych rozmiar贸w rynku OTC rezerwy walutowe Polski s膮 wi臋c bardzo skromne.

Warunki dla spekulacji

Aktualnie zawirowania kursu z艂ot贸wki s膮 syntez膮 obu element贸w spekulacji: zdolno艣ci do przewidywania ruch贸w cenowych oraz ich sztucznego kreowania. Oddzielenie obydwu tych element贸w wydaje si臋 niemo偶liwe, albowiem przeplataj膮 si臋 one w dzia艂alno艣ci tych samych instytucji. Oznacza to, 偶e nie ma mo偶liwo艣ci selektywnego wyeliminowania 鈥瀞zkodliwej" spekulacji walutowej. Zreszt膮, nawet gdyby taki zakaz 鈥瀞zkodliwej" spekulacji walutowej zosta艂 promulgowany jako obowi膮zuj膮ce prawo, to trudno sobie wyobrazi膰 praktyczn膮 mo偶liwo艣膰 wprowadzenia go w 偶ycie.

Ograniczenia strukturalne

Rynek walutowy nie posiada jednolitej, usystematyzowanej postaci. Poszczeg贸lne kontrakty b臋d膮ce w obrocie na rynku walutowym, jak i transakcje dokonywane na tych kontraktach podlegaj膮 r贸偶nym systemom prawa oraz jurysdykcjom s膮d贸w po艂o偶onych w r贸偶nych pa艅stwach, w zale偶no艣ci od standard贸w tych kontrakt贸w, b膮d藕 w zale偶no艣ci indywidualnych um贸w mi臋dzy stronami transakcji. Nie istniej膮 偶adne instytucje nadzoruj膮ce rynek mi臋dzybankowej wymiany walutowej jako ca艂o艣膰, ani wi膮偶膮ce kursy, po kt贸rych strony dokonywa艂yby transakcji.

GB przed USA

W przypadku forexowego segmentu rynku OTC najwi臋kszym centrum wymiany jest Wielka Brytania, na kt贸r膮 w 2004 r. przypada艂o 31 proc. obrotu, za艣 kolejne miejsca zajmuj膮 Stany Zjednoczone (na wszystkie centra finansowe od Nowego Jorku po San Francisco przypada 19 proc. 艣wiatowych obrot贸w Forexu), Japonia 鈥 8 proc., Singapur 鈥 5 proc., Hongkong 鈥 5 proc. oraz Niemcy 鈥 5 proc. Najbardziej istotne decyzje dla obrazu rynku walutowego zapadaj膮 zatem poza jurysdykcj膮 polskich s膮d贸w i poza zakresem stosowania polskiego prawa. Z tych wzgl臋d贸w, spekulacyjny atak na z艂ot贸wk臋 mo偶na tylko przeczeka膰.

Przeczeka膰 zawirowania

W zwi膮zku z ograniczonymi rezerwami walutowymi Polski i w kontek艣cie ponadnarodowego charakteru rynku OTC nie wierz臋 w mo偶liwo艣膰 skutecznego rozwi膮zania problemu kursu z艂ot贸wki metodami administracyjnymi. Natomiast zupe艂nie inaczej nale偶y post臋powa膰 wobec os贸b i instytucji, kt贸re w ramach dzia艂a艅 przygotowuj膮cych ten atak wci膮ga艂y przedsi臋biorc贸w w niekorzystne transakcje walutowe. W wielu wypadkach mo偶emy z du偶膮 precyzj膮 ustali膰, 偶e przedsi臋biorc贸w wprowadzono w b艂膮d i doprowadzono do niekorzystnego rozporz膮dzenia mieniem. Uzasadnia to odpowiedzialno艣膰 nie z tytu艂u 鈥瀞pekulacji", ale z tytu艂u bezprawnego wyrz膮dzenia przedsi臋biorcom szkody.

Spekulacja a manipulacja

O ile szeroko rozumiana spekulacja walutowa nie mie艣ci si臋 w ramach regulacji prawa polskiego, to warto pami臋ta膰, 偶e Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi penalizuje pewne spekulacyjne dzia艂ania na instrumentach finansowych. Do zakazanych praktyk nale偶y m.in.:

  1. sk艂adanie zlece艅 lub zawieranie transakcji wprowadzaj膮cych lub mog膮cych wprowadzi膰 w b艂膮d co do rzeczywistego popytu, poda偶y lub ceny instrumentu finansowego (chyba 偶e powody tych dzia艂a艅 by艂y uprawnione, a z艂o偶one zlecenia lub zawarte transakcje nie naruszy艂y przyj臋tych praktyk rynkowych na danym rynku regulowanym);
  2. sk艂adanie zlece艅 lub zawieranie transakcji powoduj膮cych nienaturalne lub sztuczne ustalenie si臋 ceny jednego lub kilku instrument贸w finansowych, chyba 偶e powody tych dzia艂a艅 by艂y uprawnione, a z艂o偶one zlecenia lub zawarte transakcje nie naruszy艂y przyj臋tych praktyk rynkowych na danym rynku regulowanym.

Powy偶sze regulacje dotycz膮 tak偶e instrument贸w finansowych bezpo艣rednio lub po艣rednio opartych o kursy walut, takich jak transakcje forward, opcje walutowe czy swapy walutowe. Zakaz ten nie dotyczy jednak instrument贸w typu Over-the-Counter, a wi臋c np. opcji walutowych b臋d膮cych umowami cywilnymi mi臋dzy bankami a przedsi臋biorcami.

殴r贸d艂o: Gazeta Finansowa, Portal Onet.pl

2009-03-07 Kancelaria Prawna Skarbiec

Autor: radca prawny Robert Nogacki

Skontaktuj si臋 z nami

Kancelaria Prawna Skarbiec
ul. Maciejki 13, 02-181 Warszawa
Adres e-mail:
Telefon:

Informujemy, 偶e kontaktuj膮c si臋 z nami, wyra偶acie Pa艅stwo zgod臋 na przetwarzanie danych: imienia i nazwiska, firmy, adresu e-mail, adresu zamieszkania, adresu siedziby, numeru telefonu, w celach marketingowych, ofertowych i promocyjnych dotycz膮cych us艂ug oferowanych przez Kancelari臋 i podmioty powi膮zane.

Home & Market Laur Eksperta Leaders in Law BCC Gazeta Prawna Gentleman Gazeta Finansowa Rising Stars 2013 Rzetelna Firma Home & Market Overseas Agent Rising Stars 2012