VAT: Aport nieruchomości do spółki a zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa
Aport nieruchomości do spółki na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej wymaga by była ona wydzielona organizacyjnie, finansowo i funkcjonalnie, aby aport mógł zostać uznany za sprzedaż zorganizowanej części przedsiębiorstwa i korzystać ze zwolnienia z VAT. Tak wynika z opublikowanej 28 sierpnia 2023 r. interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.
Spółka celowa i aport nieruchomości
Firma budowlana, czynny podatnik VAT, zdecydowała się zawiązać spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością i wnieść do niej aportem jedną z posiadanych działek, a następnie na nieruchomości tej realizować inwestycję budowlaną. Uzasadnieniem tego ruchu była okoliczność, że przedmiotowa działka przylega do działki innego inwestora. Obaj przedsiębiorcy chcieli więc uruchomić wspólne przedsięwzięcie na większym, połączonym z dwóch działek gruncie, a wkładem każdego z nich miała być sąsiadująca nieruchomość, wniesiona aportem do nowo zawiązanej spółki celowej.
Wyodrębnienie składników majątkowych i niemajątkowych na potrzeby aportu
Przedsiębiorca wskazał, że nowa spółka nie będzie kontynuatorką jego działalności. Wraz z działką wniesione zostaną: dokumentacja projektowa, warunki zabudowy, pozwolenie na budowę oraz umowy z administratorami, ale i zobowiązania związane z realizacją projektu. Wszystkie te elementy stanowiły zespół składników majątkowych i niemajątkowych, który mógłby działać samodzielnie. Mając to na uwadze, jak i okoliczność, że aport miał funkcjonować bez wsparcia firmy matki, przedsiębiorca stał na stanowisku, że wniesienie nieruchomości do nowej spółki stanowić będzie transakcję zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa.
Zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa nie podlega VAT
W art. 2 pkt 27e ustawy o podatku od towarów i usług zwarta jest definicja zorganizowanej części przedsiębiorstwa, pod którą należy rozumieć organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który wspólnie mógłby tworzyć niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania. Opisany przez przedsiębiorcę przedmiot aportu pasuje do tej definicji. A zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o VAT, jej przepisy nie mają zastosowania do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa (dalej ZCP).
Wymagana samodzielność zorganizowanej części przedsiębiorstwa
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej dokonując wykładni przepisu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT stwierdził, że wydzielenie ZCP musi nastąpić w trzech obszarach: organizacyjnym, finansowym i funkcjonalnym. ZCP musi więc po pierwsze mieć swoje miejsce w strukturze organizacyjnej przedsiębiorstwa, z którego jest wydzielana, jako dział, wydział, itp. To organizacyjne odłączenie powinno znaleźć oparcie w statucie, regulaminie lub innym podobnym akcie. Odpowiednia ewidencja zdarzeń gospodarczych, przychodów, kosztów, należności i zobowiązań, przyporządkowująca je do określonego zbioru składników majątkowych i niemajątkowych pozwoli na finansowe wyodrębnienie ZCP, które posiada taką niezależność finansową, że potencjalnie mogłoby stanowić odrębne, niezależne przedsiębiorstwo. Również funkcjonalnie musi taki zespół składników stanowić samodzielny podmiot gospodarczy, w takim stopniu, że jego nabywca mógłby z jego wykorzystaniem podjąć się prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej.
Organ wymagał kontynuacji działalności zbywcy z użyciem nabytej ZCP
Organ podatkowy uznał, że na potrzeby zwolnienia z VAT, aby zespół składników można było uznać za zorganizowaną część przedsiębiorstwa, to musi on tworzyć zespół, a nie jedynie zbiór przypadkowych elementów zgrupowanych w ręku jednego podmiotu. Powołując się m.in. na orzecznictwo TSUE (wyrok w sprawie C-444/10 Finanzamt Lüdenscheid przeciwko Christel Schriever, z 10 listopada 2011 r.) Dyrektor KIS wskazał, że zbyciem ZCP w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy o VAT można nazwać przeniesienie na nabywcę własności wyodrębnionego majątku, którego nabywca będzie mógł kontynuować z jego użyciem działalność gospodarczą sprzedającego. Chodzi więc o takie zbycie, które umożliwi nabywcy prowadzenie nabytego przedsiębiorstwa. Przenosząc te ustalenia na grunt rozpoznawanej sprawy, Dyrektor KIS zwrócił uwagę, że wnoszona aportem do spółki działka nie jest obecnie wykorzystywana przez przedsiębiorstwo wnoszącego w żadnym zakresie. Jedynie sporadycznie ogrodzenie działki służy jako powierzchnia reklamowa. Nieruchomość nie będzie również wykorzystywana przez spółkę do kontynuacji działalności wnoszącego aport, a służyć do innej działalności, co przyznał sam przedsiębiorca. W tych okolicznościach organ podatkowy stwierdził, że wnoszone składniki materialne i niematerialne nie stanowią zorganizowanej części przedsiębiorstwa, a jedynie nieruchomość wnoszącego wraz z warunkami zabudowy, umowami z administratorami i dokumentacją projektową. A taka czynność prawna podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (interpretacja indywidulana wydana 18 sierpnia 2023 r., sygn. 0111-KDIB3-3.4012.217.2023.4.MPU).
Podsumowanie
W przypadku wniesienia do spółki składników majątku nie traktowanych jako ZCP, wartość transakcji wzrośnie o kwotę podatku VAT, ale zasadniczo sama transakcja będzie neutralna podatkowo. Co to oznacza? Że wnoszący aport będzie zobowiązany do odprowadzenia do urzędu skarbowego podatku VAT należnego od tej transakcji, ale podmiot, który aport otrzyma, będzie mógł odliczyć VAT naliczony na dokumencie sprzedaży. W efekcie w niektórych przypadkach opodatkowanie transakcji VAT będzie korzystniejsze dla stron. Co więcej, dokonane przez przedsiębiorców rozliczenia VAT, „zerujące” ciężar tego podatku, pozwolą na uwolnienie transakcji od ciężaru opodatkowania innym – podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Robert Nogacki, radca prawny, partner zarządzający, Kancelaria Prawna Skarbiec, specjalizująca się w doradztwie prawnym, podatkowym oraz strategicznym dla przedsiębiorców
Bieżące doradztwo podatkowe i rozliczenia
Prawo podatkowe nie stanie się prostsze. Przepisy będą się zmieniać, interpretacje ewoluować, praktyka organów przesuwać się w tę lub inną stronę. Można próbować nadążać samodzielnie — niektórym się to udaje. Można też uznać, że podatki to obszar, w którym profesjonalna pomoc się opłaca.
Robert Nogacki jest radcą prawnym, założycielem i partnerem zarządzającym Kancelarii Prawnej Skarbiec, działającej nieprzerwanie od 2006 roku.
Prawo jest równe dla wszystkich, ale strony rzadko są równe: po jednej stoi organizacja, która ma czas, pieniądze i prawników, po drugiej człowiek, który ma jedną firmę, jedne oszczędności i jedno życie.
Klienci rzadko przychodzą do niego z problemem prawnym. Przychodzą z problemem, który ma także stronę prawną: z kontrolą, która zaczęła się od jednej faktury, z pieniędzmi powierzonymi komuś, kto zniknął, z firmą, którą trzeba przekazać dalej, zanim będzie za późno. Większość takich spraw rozstrzyga się na długo przed pierwszym pismem, w decyzjach podjętych bez pytania i w terminach, o których nikt nie pamiętał. Dlatego zaczyna od pytania, jak klient trafił w to miejsce, a nie od tego, co powinien był zrobić.
Doradza przedsiębiorcom i rodzinom z kilkunastu krajów, także tym, którym fiskus właśnie zajął konto i którzy nie wiedzą, co robić jutro rano. Broni ich w kontrolach podatkowych i celno-skarbowych, w sporach z organami podatkowymi i w sprawach karnych skarbowych. Reprezentuje poszkodowanych w oszustwach inwestycyjnych i piramidach finansowych. Pomaga rodzinom zakładać fundacje rodzinne i planować sukcesję, żeby dorobek życia przetrwał dłużej niż jedno pokolenie.
Nie każdą sprawę da się wygrać. Każdą da się prowadzić tak, żeby klient wiedział, na czym stoi. Od 2006 roku reprezentuje pokrzywdzonych w sprawie WGI (Warszawskiej Grupy Inwestycyjnej), jednej z najdłuższych spraw karnych w historii polskiego rynku finansowego, bo są rzeczy, których nie wolno zostawić w połowie, nawet jeśli trwają dwie dekady. W sprawie upadłej giełdy kryptowalut Zonda (Zondacrypto, operator BB Trade Estonia OÜ) reprezentuje kilkuset poszkodowanych w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Krajową i w estońskim postępowaniu upadłościowym.
Kancelaria Prawna Skarbiec jest notowana w rankingach największych firm doradztwa podatkowego Dziennika Gazety Prawnej i Rzeczpospolitej, a w latach 2015 do 2018 czterokrotnie otrzymała Medal Europejski Business Centre Club i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego. Robert Nogacki publikuje regularnie, w prasie i na stronie kancelarii, dla ludzi, którzy mają problem, a nie dyplom prawnika, bo opinia prawna, której klient nie rozumie, chroni tylko prawnika.
Wierzy, że najlepsza porada prawna to ta, dzięki której klient nigdy nie musi stanąć przed sądem.
