Wersja językowa:
PL | EN

Kancelaria Prawna Skarbiec

Państwa o korzystnych systemach podatkowych

Planowanie podatkowe

Korzystanie z międzynarodowego planowania podatkowego przy użyciu systemów podatkowych państw oferujących korzystne formy opodatkowania dochodów budzi duże emocje i kontrowersje. Z jednej strony, na temacie tym kładzie się cieniem całkowicie fałszywe wyobrażenie, jakoby międzynarodowe planowanie podatkowe było rodzajem działalności, który jest „nielegalny" albo co najmniej nieetyczny. Mit rzekomej „nielegalności”, jaki roztacza się wokół tej sprawy powoduje, że z planowania podatkowego rezygnują osoby, które w innych okolicznościach odniosłyby z tego tytułu znaczne korzyści.

 

Z drugiej strony, osoby zainteresowane korzystnym opodatkowaniem zarówno dochodów osobistych, jak i z prowadzonej działalności gospodarczej, popełniają czasami szkolne błędy, które powodują, że nie udaje im się osiągnąć zamierzonych korzyści, a nawet wpędzają się w duże tarapaty w rozliczeniach z fiskusem. Dwa przykłady takich błędów są rozważane w niniejszej publikacji.

Kilka słów wprowadzenia:
podatek dochodowy, czyli widmo
komunizmu krąży nad Europą

W swoim „Manifeście Komunistycznym" (1847/1848) Karol Marks i Fryderyk Engels odgrażali się, że „proletariat" użyje swojego panowania politycznego po to, by krok za krokiem wyrwać z rąk burżuazji cały kapitał i scentralizować wszystkie narzędzia produkcji w ręku państwa, tj. „w ręku zorganizowanego jako klasa panująca proletariatu", aby „możliwie szybko zwiększyć masę sił wytwórczych". W ten sposób na świecie miał zapanować komunizm. Marks i Engels wskazali w „Manifeście" dziesięć podstawowych dróg do komunizmu, a wśród nich... wprowadzenie wysokiego, progresywnego podatku dochodowego oraz zniesienie prawa dziedziczenia (co mniej więcej odpowiada wysokiemu podatkowi spadkowemu).

Niewątpliwie jest przedziwnym paradoksem historii, że ten postulat – rodem z „Manifestu Komunistycznego" – jaki stanowi wysoki, progresywny podatek dochodowy został spetryfikowany w polskim systemie prawnym przy udziale ugrupowań politycznych, które w swojej retoryce odwołują się do „antykomunizmu".

Wobec bardzo wysokich obciążeń podatkowych w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej interesującym rozwiązaniem wydaje się przenoszenie centrum opodatkowanej aktywności do niewielkich, egzotycznych państw o dobrze rozwiniętych systemach bankowych i o bardzo niskich podatkach. Choć polskim przedsiębiorcom wydawać się może, że alokacja części swoich aktywów np. na Brytyjskie Wyspy Dziewicze w archipelagu Małych Antyli, to pomysł zgoła bajkowy albo co najmniej mało poważny, to na świecie działanie takie staje się standardem w zarządzaniu majątkiem dobrze uposażonych osób fizycznych i korporacji. Jak zresztą mogłoby być inaczej, skoro istnieją państwa  zapewniające minimum podatków i maksimum poufności?

Według Jeffreya Owensa z OECD, którego wypowiedź przytaczał w lutym 2007 r. „The Economist", w offshorowych centrach finansowych zarządzane jest już być może nawet 6-8% wartości gospodarki światowej, czyli pięć razy więcej niż dwie dekady temu. Przykładowo: Kajmany stały się już piątym największym na świecie centrum bankowym, a na Brytyjskich Wyspach Dziewiczych zarejestrowano już prawie 700 000 offshorowych spółek.

Ryzyka związane z założeniem spółki
w innym państwie

Z drugiej strony, warto pamiętać, że założenie „wehikułu korporacyjnego" w jednym z państw oferujących korzystne opodatkowanie dochodów nie stanowi cudownego panaceum na wszelkie bolączki polskiego systemu podatkowego. Jak pokażę poniżej, są takie sytuacje, w których przedsiębiorca korzystający z takiego wehikułu zapłaci wyższe podatki niż zapłaciłby prowadząc zwykłą działalność gospodarczą w Polsce. Często taki problem powstaje w sytuacji, kiedy polscy biznesmeni decydują się korzystać z usług zagranicznych firm zajmujących się zakładaniem spółek offshorowych, ponieważ takie firmy nie znają polskiego systemu podatkowego.

Błąd pierwszy: „dochodów, które uzyskuję
w innym państwie nie muszę podatkować
w Polsce"

Przykład: Załóżmy, że podatnik jest osobą fizyczną i mieszka w Polsce. Jednocześnie całość swoich dochodów wykazuje w tzw. Baliwacie Guernsey, przekazując środki na rachunek bankowy, który założył w lokalnym oddziale brytyjskiego banku. Zgodnie z lokalnymi przepisami (o których mowa poniżej) nie płaci w Baliwacie podatku dochodowego i praktyki takiej nie kwestionuje lokalna administracja. Za odłożone pieniądze kupuje nieruchomość w Polsce. I... zaczyna mieć kłopoty z Urzędem Skarbowym. Dlaczego? Jak jest wyjaśnione poniżej, osoba, która posiada na terytorium Polski centrum interesów osobistych lub gospodarczych powinna w Polsce płacić podatek dochodowy od całości swoich przychodów, bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Wykazywanie przychodów w innym państwie, o bardziej korzystnym systemie podatkowym i następnie transferowanie ich do Polski nie stanowi rozwiązania naszych problemów podatkowych!

Mało który Europejczyk zdaje sobie sprawę, że na naszym kontynencie istnieje coś takiego jak Baliwat Guernsey. Obejmuje on Wyspy Normandzkie (oprócz Jersey) na Kanale La Manche. Baliwat Guernsey stanowi terytorium zależne Korony Brytyjskiej, ale nie jest częścią Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ani Unii Europejskiej. Niewątpliwie jest to jeden z krajów o korzystnym systemie podatkowym. Na części obszaru Baliwatu Guernsey – Wyspie Sark (wraz z Breqhou) oraz Wyspie Jethou – koncepcja „podatku dochodowego" w ogóle się nie przyjęła. Reszta Guernsey posiada podatek dochodowy na poziomie 20%, ale nie wymierza się tam podatku od zysków kapitałowych, podatków spadkowych ani VAT-u.

Czy jednak rzeczywiście wystaczy wykazywać przychód na Wyspie Sark, aby nie płacić w Polsce podatku dochodowego? Oczywiście, że nie. W tej sytuacji znajduje zastosowanie art. 27 ust. 9 Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 1, osiąga również dochody z tytułu działalności wykonywanej poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub ze źródeł przychodów znajdujących się poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania nie stanowi o zastosowaniu metody określonej w ust. 8 lub z państwem, w którym dochody są osiągane, Rzeczpospolita Polska nie zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, dochody te łączy się z dochodami ze źródeł przychodów położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W tym przypadku od podatku obliczonego od łącznej sumy dochodów odlicza się kwotę równą podatkowi dochodowemu zapłaconemu w obcym państwie. Odliczenie to nie może jednak przekroczyć tej części podatku obliczonego przed dokonaniem odliczenia, która proporcjonalnie przypada na dochód uzyskany w państwie obcym.

Innymi słowy, jeśli podatnik ma w Polsce domicyl podatkowy, to dochód wykazywany w Baliwacie powinien opodatkować w Polsce, albowiem osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (tzw. nieograniczony obowiązek podatkowy). Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Oczywiście, istnieją sposoby, aby osoba fizyczna skorzystała z korzystnych form opodatkowania, które oferują niektóre państwa, ale jest to sztuka, która wymaga odpowiedniej wiedzy i umiejętności.

Błąd drugi: „wystarczy założyć spółkę
w innym państwie i obciążyć polską spółkę kosztami jej doradztwa, aby obniżyć
podatki w Polsce
"

Przykład: Załóżmy, że spółka X zajmuje się eksportem towaru Y na Ukrainę. Interes wiąże się z bardzo dużym przebiciem: z każdych 200 zł przychodu, 100 zł to czysty zysk. Od tego zysku X musi zapłacić podatek dochodowy, co spędza sen z oczu prezesowi spółki X. W czasie bezsennych nocy prezes X czyta w Internecie o korzystnych systemach podatkowych innych państw i wpada na pomysł, aby założyć na Brytyjskich Wyspach Dziewiczych spółkę pośredniczącą między firmą X a jej klientami na Ukrainie. W ten sposób zamiast wykazywać 200 zł przychodu, w tym 100 zł kosztów i 100 zł zysku, spółka X wykaże 100 zł dotychczasowych kosztów, 95 zł prowizji pośrednika z Wysp Dziewiczych (czyli dodatkowych kosztów) oraz 10 zł zysku. Jest to klasyczny przykład „wirtualnego" planowania podatkowego, dokonanego przy pomocy niekompetentnych doradców. W rzeczywistości prezes spółki X nic na tej operacji nie zarobi, a nawet... zapłaci wyższe podatki niż gdyby nie używał spółki na Wyspach Dziewiczych. Dlaczego?

Powodem jest istnienie tzw. ograniczonego obowiązku podatkowego: podatnicy, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, podlegają obowiązkowi podatkowemu od dochodów, które osiągają na terytorium Polski. Zarejestrowanie spółki „doradczej" na Wyspach Dziewiczych nie rozwiązuje więc naszego problemu, jeśli będzie ona osiągać dochody na terytorium Polski. Co gorsza, w takim wypadku polski podmiot występuje w roli płatnika podatku dochodowego, a więc jest odpowiedzialny za pobranie podatku w wysokości 20% dochodu. Jakby tego było mało, od ww. transakcji będzie należało odprowadzić dodatkowy VAT w wysokości 23%, który nie nadaje się do odliczenia.

Zdaniem ETS (wyrok z 30 września 2010 r., sygn. C 395/09) przepisy wspólnotowe nie zezwalają na utrzymanie w mocy przepisów krajowych – które w sposób ogólny wyłączają uprawnienie do odliczenia podatku od wartości dodanej naliczonego w przypadku nabycia importu usług, w związku z którymi zapłata należności jest dokonywana bezpośrednio lub pośrednio na rzecz podmiotu mającego siedzibę na obszarze jednego z krajów lub terytoriów stosujących tzw. „szkodliwą konkurencję podatkową”.

Suma podatku dochodowego, jaki będzie musiał odprowadzić polski podmiot w charakterze płatnika oraz nieodliczalnego VAT-u, jest wyższa niż podatek dochodowy, jaki dotychczas płacił polski podmiot. Co prawda podatek dochodowy spółki X rzeczywiście ulegnie redukcji, ale biorąc pod uwagę, że spółka z Wysp Dziewiczych jest finansowana z tej samej puli pieniędzy, trudno mówić o korzyści z takiej operacji. Do tego dochodzą koszty rejestracji i utrzymania spółki na Wyspach Dziewiczych, koszty dodatkowego dokumentowania transakcji oraz kłopoty z prawem dewizowym.

Zacznijmy od wyjaśnienia zagadnień związanych z podatkiem dochodowym:

Zgodnie z art. 3 ust. 2 Ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych podatnicy, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, podlegają obowiązkowi podatkowemu od dochodów, które osiągają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 tej samej ustawy, podatek dochodowy z tytułu uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2, ustala się w wysokości 20% przychodów w przypadku następujących przychodów:

  • 1) z odsetek, z praw autorskich lub praw pokrewnych, z praw do projektów wynalazczych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również ze sprzedaży tych praw, z należności za udostępnienie tajemnicy receptury lub procesu produkcyjnego, za użytkowanie lub prawo do użytkowania urządzenia przemysłowego, w tym także środka transportu, urządzenia handlowego lub naukowego, za informacje związane ze zdobytym doświadczeniem w dziedzinie przemysłowej, handlowej lub naukowej (know-how),
  • 2) z opłat za świadczone usługi w zakresie działalności widowiskowej, rozrywkowej lub sportowej, wykonywanej przez osoby prawne mające siedzibę za granicą, organizowanej za pośrednictwem osób fizycznych lub osób prawnych prowadzących działalność w zakresie imprez artystycznych, rozrywkowych lub sportowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
  • 2a) z tytułu świadczeń: doradczych, księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, usług rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze.

Jakby tego było mało czeka nas jeszcze przykra niespodzianka odnośnie VAT-u.

Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika importu usług, w związku z którymi zapłata należności jest dokonywana bezpośrednio lub pośrednio na rzecz podmiotu mającego miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju wymienionym w załączniku nr 5 do ustawy. Lista państw znajdujących się w tym załączniku z grubsza pokrywa się z listą krajów powszechnie uznawanych za posiadające korzystny system podatkowy. W szczególności znajdziemy tutaj Brytyjskie Wyspy Dziewicze – Terytorium Zależne Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.

Należy podkreślić, że polska osoba prawna może skorzystać z preferencyjnych form opodatkowania przy wykorzystaniu wehikułów korporacyjnych z siedzibami w państwach o korzystnych systemach podatkowych, ale jest to trudna sztuka, której nie opanujemy kompilując przypadkowe informacje z Internetu.

Podsumowanie

Międzynarodowe planowanie podatkowe to opcja, którą warto rozważyć w przypadku, kiedy spodziewamy się uzyskać większe przychody. Jak jednak widać z powyższych przykładów, nie da się go stosować bez znajomości lokalnych przepisów podatkowych i ograniczeń dewizowych.

Spółki w państwach o korzystnych systemach podatkowych i zmiana rezydencji podatkowej
– remedium na CFC

Mimo, że spółki zarejestrowane w państwach o korzystnych systemach podatkowych według polskiego prawa mogą być spółkami podlegającymi przepisom o zagranicznych spółkach kontrolowanych (ang. Controlled Foreign Company – CFC), korzyść ekonomiczna i gospodarcza wynikająca z ich posiadania wciąż może być interesująca z punktu widzenia racjonalizacji podatków, zwłaszcza w kontekście międzynarodowego planowania podatkowego.

Połączenie rejestracji spółki offshore ze zmianą rezydencji podatkowej jej beneficjenta rzeczywistego – np. na maltańską, stanowi nie tyko alternatywę dla rodzimego systemu fiskalnego, ale również remedium na CFC.

Przepisy wprowadzone od 1 stycznia 2015 r. do ustawy CIT i PIT (art. 24a CIT i art. 30f PIT), wg których polski rezydent podatkowy (spółka bądź osoba fizyczna) będzie musiał płacić podatek według stawki 19% od dochodów osiąganych przez zagraniczną spółkę kontrolowaną, działającą w kraju o korzystnym systemie podatkowym, nie znajdą bowiem zastosowania w sytuacji, gdy beneficjent rzeczywisty spółki offshore przeniesie centrum swoich interesów życiowych np. na Maltę, stając się jednocześnie rezydentem podatkowym Malty (tzw. ordinary residence).

Jeśli więc np. (w dużym uproszczeniu) polski rezydent podatkowy zarejestruje swoją działalność np. pod firmą typu LTD na Wyspach Marshalla i jednocześnie spełni wszystkie warunki pozwalające na zmianę rezydencji podatkowej na maltańską, przychody uzyskiwane przez tę spółkę z działalności wykonywanej poza Maltą nie powinny podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym na Malcie. Jednocześnie, przy spełnieniu warunków potwierdzających posiadanie rezydencji podatkowej na Malcie, w Polsce nie będzie istniał obowiązek podatkowy od tych przychodów.

Planując tego typu przedsięwzięcie należy wziąć również pod uwagę coraz bardziej powszechne wdrażanie standardu raportowania CRS, obejmującego wymianę informacji finansowych, w tym na potrzeby podatkowe. Z tego względu kluczowym jest, aby doszło do definitywnej utraty polskiej rezydencji, gdyż w sytuacji, gdy rzeczywistym beneficjentem środków na rachunku spółki, założonym w jednym z państw, które zobowiązało się do udziału w wymianie informacji, będzie polski rezydent podatkowy, to informacja w tym zakresie zostanie przekazana do miejscowych organów podatkowych.

Więcej:

Zmiana rezydencji podatkowej

Zakładanie spółek na Wyspach Marshalla

Korzyści z założenia spółki na Wyspach Marshalla

2007-11-19 Kancelaria Prawna Skarbiec (Aktualizacja: 2018-07-06)

Skontaktuj się z nami

Kancelaria Prawna Skarbiec
ul. Maciejki 13, 02-181 Warszawa
Adres e-mail:
Telefon:

Informujemy, że kontaktując się z nami, wyrażacie Państwo zgodę na przetwarzanie danych: imienia i nazwiska, firmy, adresu e-mail, adresu zamieszkania, adresu siedziby, numeru telefonu, w celach marketingowych, ofertowych i promocyjnych dotyczących usług oferowanych przez Kancelarię i podmioty powiązane.

Home & Market World Tax BCC Gazeta Prawna Gentleman Gazeta Finansowa Rising Stars 2013 Rzetelna Firma Home & Market Overseas Agent Rising Stars 2012