Wersja językowa:
PL | EN

Kancelaria Prawna Skarbiec

Państwa o korzystnych systemach podatkowych

Planowanie podatkowe

Co zrobić, żeby płacić niższe podatki? Nad tym pytaniem często zastanawiają się przedsiębiorcy, gdyż podatki zazwyczaj stanowią znaczny koszt w działalności przedsiębiorstwa. Przy umiejętnym zarządzaniu podatkami, w tym stosując planowanie podatkowe, można znaleźć duże oszczędności w tym zakresie. Jednak dla tych potrzeb konieczne jest wyraźne rozróżnienie pojęcia legalnego „unikania opodatkowania" (ang. tax avoidance) od nielegalnego „uchylania się od opodatkowania" (ang. tax evasion).

Unikanie opodatkowania

Definicję pojęcia „unikanie opodatkowania" można znaleźć w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie prawa podatkowego. W tym zakresie został już utrwalony pogląd, iż „zmniejszanie ciężaru opodatkowania może następować w sposób legalny, przy wykorzystaniu elementów konstrukcyjnych danego podatku (ulgi, zwolnienia podatkowe, odliczenia itp.). Takie działanie podatnika nazywane jest unikaniem opodatkowania i pojmowane jest jako działanie za pomocą legalnych środków, które ma na celu zmniejszenie opodatkowania, lub nawet jego uniknięcie (oszczędzanie podatkowe)." – m.in. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2005 r. (I SA/Wr 3065/03).

Podkreślane jest również, iż „z żadnej normy prawnej nie można wyprowadzić zasady nakładającej na podatnika obowiązek działania dla powstania zobowiązania podatkowego w najwyższej możliwej wysokości" (wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2003 r. (sygn. I SA/Wr 1183/00)). W związku z tym przyjmuje się, że „jeżeli obowiązujący porządek prawny stwarza podatnikowi możliwość wyboru kilku legalnych konstrukcji do osiągnięcia zamierzonego celu gospodarczego, z których każda będzie miała inny wymiar podatkowy, to wybór najkorzystniejszego podatkowo rozwiązania nie może być traktowany jako obejście prawa" (por. glosa K. Zagrobelnego do wyroku NSA z dnia 9 lutego 2000 r. I SA /Gd 2036 /97, OSP z 2001 nr 10 str. 521).

Uchylanie się od opodatkowania

W odróżnieniu od unikania opodatkowania „uchylanie się od opodatkowania" jest działaniem sprzecznym z prawem, polegającym na zatajeniu lub oszustwie, wprowadzeniu organów podatkowych w błąd i w efekcie zmniejszeniu ciężarów podatkowych w sposób nielegalny. Skutkiem takiego zachowania podatnika jest niezapłacenie podatku należnego fiskusowi lub zapłacenie podatku w wysokości niższej niż należna.

Uchylanie się od opodatkowania może przybierać różne formy – np. zatajenie przedmiotu opodatkowania lub zawarcie pozornej czynności prawnej. Z uchylaniem się od opodatkowania wiąże się odpowiedzialność karna lub karnoskarbowa.

Planowanie podatkowe

Jak widać, legalność postępowania podatnika odróżnia unikanie opodatkowania od uchylania się od opodatkowania. W praktyce, ze względu na fakt, iż przepisy prawa podatkowego co do zasady nie zawierają norm zakazujących lub nakazujących określone działania, lecz raczej określają konsekwencje danego postępowania (np. zawarcia danej czynności), niekiedy może być ciężko ustalić czy konkretne działanie miało jednoznacznie legalny charakter. Dlatego też o legalności działań podatnika będą decydować przede wszystkim okoliczności faktyczne konkretnej sprawy i treść przepisów prawa, które mają lub mogłyby mieć zastosowanie.

W świetle powyższego planowanie podatkowe, które zakłada unikanie opodatkowania w sposób zgodny z przepisami prawa, w tym wykorzystujące istniejące luki w prawie, w zasadzie powinno być dozwolone. Jednak przy tym należy pamiętać o pewnych ograniczeniach, które przewiduje prawo podatkowe w tym zakresie. Przykładem takiego ograniczenia może być np. przepis ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych niedopuszczający korzystnego opodatkowania transakcji łączenia lub podziału spółek, gdy nie mają one uzasadnienia ekonomicznego, a ich głównym celem jest uniknięcie lub uchylenie się od opodatkowania.

Obejście prawa podatkowego

Jednocześnie przepisy Ordynacji podatkowej przewidują tzw. klauzulę obejścia prawa, na podstawie której organa podatkowe mają możliwość np. interpretowania czynności prawnej biorąc pod uwagę jej zamiar i cel, czy też zwrócenia się do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa w przypadku, jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania wynikają wątpliwości w tym zakresie. Przedmiotowa klauzula pozwala organom podatkowym wykryć przede wszystkim przypadki uchylania się od opodatkowania przez podatników np. stwierdzić pozorność zawartej umowy czy też przypadek oszustwa podatkowego (np. w zakresie podatku VAT, które może mieć miejsce kiedy podatnicy wystawiają faktury z tytułu czynności, które w rzeczywistości nigdy nie były wykonane). Przy tym należy wyraźnie zaznaczyć, iż przedmiotowa klauzula nie może być podstawą do kwestionowania przez organa podatkowe legalnego planowania podatkowego. W tym miejscu warto zacytować również wyrok NSA z dnia 17 marca 1999 r., (sygn. akt SA 5341/98): „Sam fakt, że forma i treść umów powodowała zmniejszenie opodatkowania jej stron nie może stanowić podstawy do uznania, że miała ona na celu obejście przepisów prawa z chwilą, gdy mieściła się w jego granicach i odpowiadała także normom prawa podatkowego".

Warto również w tym kontekście zwrócić uwagę na obecną od niedawna w Ordynacji podatkowej klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania, która pozwala organom podatkowym na kwestionowanie czynności dokonywanych przez podatników, jeśli uznają, że są one dokonane w celu osiągnięcia korzyści podatkowej i sprzeczne z przedmiotem i celem ustawy. W rezultacie organy podatkowe uznając daną czynność za sztuczną mogą ocenić, że w danym przypadku korzyść podatkowa w istocie nie powstała.

Zakończenie

Często, żeby znaleźć oszczędności w podatkach, nie trzeba od razu wprowadzać skomplikowanych struktur podatkowych, lecz wystarczy w pełni korzystać z rozwiązań przewidzianych wprost w przepisach podatkowych. Do tego może być potrzebna wnikliwa analiza istniejących już rozliczeń podatkowych przedsiębiorstwa oraz wprowadzenie odpowiednich procedur wewnętrznych. Dla przykładu w podatku dochodowym od osób prawnych oszczędności mogą przynieść stosowne procedury w zakresie rozpoznawania kosztów uzyskania przychodów związanych z nieściągalnymi wierzytelnościami czy też stosowanie współczynników w przypadku amortyzacji środków trwałych.

Warto również podkreślić, iż w zakresie planowania brak jest uniwersalnych rozwiązań. Każde planowanie podatkowe powinno być zawsze dostosowane do potrzeb konkretnego podatnika i będzie zależało między innymi od zakresu i rozmiaru jego działalności, rodzaju dokonywanych transakcji, struktury własnościowej itp.

Spółki w państwach o korzystnych systemach podatkowych i zmiana rezydencji podatkowej
– remedium na CFC

Mimo, że spółki zarejestrowane w państwach o korzystnych systemach podatkowych, według polskiego prawa mogą być spółkami podlegającymi przepisom o zagranicznych spółkach kontrolowanych, według polskiego prawa są spółkami, które mają siedzibę lub zarząd w kraju lub na terytorium stosującym szkodliwą konkurencję podatkową / w kraju z którym Polska/UE nie podpisały międzynarodowej umowy (ang. Controlled Foreign Company – CFC), korzyść ekonomiczna i gospodarcza wynikająca z ich posiadania wciąż może być interesująca z punktu widzenia racjonalizacji podatków, zwłaszcza w kontekście międzynarodowego planowania podatkowego.

Połączenie rejestracji spółki offshore ze zmianą rezydencji podatkowej jej beneficjenta rzeczywistego – np. na maltańską, stanowi nie tyko alternatywę dla rodzimego systemu fiskalnego, ale również remedium na CFC.

Przepisy wprowadzone od 1 stycznia 2015 r. do ustawy CIT i PIT (art. 24a CIT i art. 30f PIT), wg których polski rezydent podatkowy (spółka bądź osoba fizyczna) będzie musiał płacić podatek według stawki 19% od dochodów osiąganych przez zagraniczną spółkę kontrolowaną, działającą w kraju o korzystnym systemie podatkowym, nie znajdą bowiem zastosowania w sytuacji, gdy beneficjent rzeczywisty spółki offshore przeniesie centrum swoich interesów życiowych np. na Maltę, stając się jednocześnie rezydentem podatkowym Malty (tzw. ordinary residence).

Jeśli więc np. (w dużym uproszczeniu) polski rezydent podatkowy zarejestruje swoją działalność np. pod firmą typu LTD na Wyspach Marshalla i jednocześnie spełni wszystkie warunki pozwalające na zmianę rezydencji podatkowej na maltańską, przychody uzyskiwane przez tę spółkę z działalności wykonywanej poza Maltą nie powinny podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym na Malcie. Jednocześnie, przy spełnieniu warunków potwierdzających posiadanie rezydencji podatkowej na Malcie, w Polsce nie będzie istniał obowiązek podatkowy od tych przychodów.

Planując tego typu przedsięwzięcie należy wziąć również pod uwagę coraz bardziej powszechne wdrażanie standardu raportowania CRS, obejmującego wymianę informacji finansowych, w tym na potrzeby podatkowe. Z tego względu kluczowym jest, aby doszło do definitywnej utraty polskiej rezydencji, gdyż w sytuacji, gdy rzeczywistym beneficjentem środków na rachunku spółki, założonym w jednym z państw, które zobowiązało się do udziału w wymianie informacji, będzie polski rezydent podatkowy, to informacja w tym zakresie zostanie przekazana do miejscowych organów podatkowych.

Więcej:

Zmiana rezydencji podatkowej

Zakładanie spółek na Wyspach Marshalla

Korzyści z założenia spółki na Wyspach Marshalla

Skontaktuj się z nami

Kancelaria Prawna Skarbiec
ul. Maciejki 13, 02-181 Warszawa
Adres e-mail:
Telefon:

Informujemy, że kontaktując się z nami, wyrażacie Państwo zgodę na przetwarzanie danych: imienia i nazwiska, firmy, adresu e-mail, adresu zamieszkania, adresu siedziby, numeru telefonu, w celach marketingowych, ofertowych i promocyjnych dotyczących usług oferowanych przez Kancelarię i podmioty powiązane.

Home & Market World Tax BCC Gazeta Prawna Gentleman Gazeta Finansowa Rising Stars 2013 Rzetelna Firma Home & Market Overseas Agent Rising Stars 2012