Transakcje kontrolowane

Transakcje kontrolowane to identyfikowane na podstawie rzeczywistych zachowań stron działania o charakterze gospodarczym, w tym przypisywanie dochodów do zagranicznego zakładu, których warunki zostały ustalone lub narzucone w wyniku powiązań istniejących między stronami, i które mogą mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego.

Definicja ta obejmuje trzy kluczowe elementy:

1. Działania o charakterze gospodarczym,
2. Identyfikowanie działań na podstawie rzeczywistych zachowań stron,
3. Ustalanie lub narzucanie warunków w wyniku powiązań.

W przypadku współwystępowania tych elementów, mówimy o transakcji kontrolowanej.

Ocena, czy konkretne działanie stanowi transakcję kontrolowaną, powinna następować indywidualnie dla każdego przypadku, z uwzględnieniem jego specyfiki. Wynik oceny może być różny z perspektywy każdej ze stron uczestniczących w transakcji. Dlatego nie zawsze obie strony uznać muszą to samo działanie za transakcję kontrolowaną. Różne strony mogą mieć różną perspektywę co do charakteru gospodarczego danego działania.

Transakcje kontrolowane w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) odnoszą się do transakcji zawieranych pomiędzy podmiotami powiązanymi, które mogą mieć wpływ na wysokość dochodu podlegającego opodatkowaniu. Zgodnie z przepisami ustawy, w przypadku takich transakcji istnieje obowiązek dokumentacyjny oraz konieczność stosowania cen transferowych zgodnych z zasadą ceny rynkowej (arm’s length principle).

Oto kluczowe aspekty transakcji kontrolowanej:

Podmioty powiązane: Transakcje kontrolowane występują pomiędzy podmiotami, które są ze sobą powiązane kapitałowo, osobowo lub organizacyjnie. Powiązania mogą obejmować np. posiadanie udziałów, członkostwo w organach zarządzających, czy inne formy kontrolowania lub wpływania na działalność drugiego podmiotu.

Zakres transakcji: Transakcje kontrolowane mogą obejmować szeroki zakres działań, w tym sprzedaż towarów, świadczenie usług, licencje, finansowanie (pożyczki), oraz inne transakcje mające wpływ na dochód podlegający opodatkowaniu.

Dokumentacja cen transferowych: Podmioty uczestniczące w transakcjach kontrolowanych są zobowiązane do sporządzania dokumentacji cen transferowych. Dokumentacja ta powinna zawierać informacje na temat transakcji, metod ustalania cen, oraz analizy porównawczej, mającej na celu wykazanie, że ceny stosowane w transakcjach kontrolowanych są zgodne z zasadą ceny rynkowej.

Zasada ceny rynkowej: Podmioty powiązane muszą ustalać ceny w transakcjach kontrolowanych w taki sposób, jakby były to transakcje między niezależnymi podmiotami na rynku (arm’s length principle). Oznacza to, że warunki transakcji powinny być porównywalne do tych, które zostałyby ustalone w analogicznych transakcjach między podmiotami niepowiązanymi.

Obowiązki raportowe: W określonych przypadkach podmioty powiązane są zobowiązane do składania formularzy i raportów do organów podatkowych, w których wykazują szczegóły dotyczące transakcji kontrolowanych. Przykładem takiego formularza jest TPR-C (formularz informacji o cenach transferowych).

Sankcje i kary: Nieprzestrzeganie przepisów dotyczących transakcji kontrolowanych, w tym brak odpowiedniej dokumentacji, może skutkować nałożeniem sankcji podatkowych, w tym kar finansowych oraz doszacowaniem dochodu przez organy podatkowe.

Transakcje kontrolowane są kluczowym elementem w systemie podatkowym, mającym na celu przeciwdziałanie erozji bazy podatkowej oraz przesuwaniu dochodów do jurysdykcji o niższych stawkach podatkowych. Prawidłowe rozliczanie takich transakcji oraz sporządzanie wymaganej dokumentacji jest istotne dla zapewnienia zgodności z przepisami prawa podatkowego.

Transakcje kontrolowane – publikacje Kancelarii Prawnej Skarbiec

Robert Nogacki: Projekt interpretacji ogólnej w sprawie definicji transakcji kontrolowanej

2021-08-06: W ostatnich latach można zaobserwować dużą dynamikę zmian w zakresie przepisów o cenach transferowych. Immanentną cechą zmian jest powstanie niepewności oraz możliwości różnego rozumienia zmiany, co prowadzić może do rozbieżności w interpretacji przepisów. Ministerstwo Finansów w dniu 31 marca 2021 r. skierowało zawiadomienie o rozpoczęciu konsultacji podatkowych w sprawie projektu interpretacji ogólnej Ministra Finansów, Funduszy I Polityki Regionalnej w sprawie definicji transakcji kontrolowanej (publikacja projektu 1 kwietnia 2021 r.). Od tego, czy określona transakcja stanowi transakcję kontrolowaną, zależy m.in. dokumentowanie oraz raportowanie cen transferowych.

Robert Nogacki: Organ w niedozwolony sposób interpretował przepisy, tak by móc uznać transakcję za kontrolowaną

2021-03-05: Trzech z pięciu wspólników chciało wystąpić ze spółki zgodnie z oraz w oparciu o regulacje Kodeksu spółek handlowych, poprzez dobrowolne umorzenie udziałów bez wynagrodzenia. Fiskus uznał jednak, że choć – jak deklaruje przedsiębiorca – po stronie spółki nie powstanie przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, to jednak uznał to umorzenie za transakcję kontrolowaną. To z kolei pozwala organom podatkowym zastosować w stosunku do spółki przepisy o cenach transferowych i dokonać weryfikacji prawidłowości ustalenia przez wspólników wysokości tego przychodu. Spółka wygrała spór z fiskusem w sądzie, który orzekł, że: „…przepis art. 199 k.s.h. daje podstawy do dobrowolnego umorzenia udziałów, jeśli umowa spółki tak stanowi, a jeśli wspólnik wyrazi na to zgodę, umorzenie może nastąpić bez wynagrodzenia. (…) I to niezależnie od tego, czy dobrowolne umorzenie udziałów bez wynagrodzenia ma miejsce między podmiotami powiązanymi, czy niepowiązanymi” (wyrok WSA w Poznaniu z 17 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Po 453/20).

Robert Nogacki: Warunki oceny, czy transakcja kontrolowana ma charakter jednorodny

2021-01-25: Przepisy w zakresie dokumentacji cen transferowych zmieniają się praktycznie co roku. Fiskus coraz większą wagę przykłada do tego tematu, stąd też potrzeba licznych zmian. Jedną z nich jest zmiana w zakresie podmiotów zobowiązanych do raportowania transakcji. Przy wypełnieniu obowiązku przygotowania dokumentacji cen transferowych za 2019 r. nie jest już ważna wysokość przychodów i kosztów wygenerowanych przez podatnika czy też wartość transakcji z jednym podmiotem, ale wysokość poszczególnych transakcji o charakterze jednorodnym. Może to mieć istotne znaczenie przy ustalaniu, czy podmiot w danym roku będzie w ogóle zobowiązany do przygotowania dokumentacji cen transferowych.

Robert Nogacki

Robert Nogacki jest radcą prawnym, założycielem i partnerem zarządzającym Kancelarii Prawnej Skarbiec, działającej nieprzerwanie od 2006 roku.

Prawo jest równe dla wszystkich, ale strony rzadko są równe: po jednej stoi organizacja, która ma czas, pieniądze i prawników, po drugiej człowiek, który ma jedną firmę, jedne oszczędności i jedno życie.

Klienci rzadko przychodzą do niego z problemem prawnym. Przychodzą z problemem, który ma także stronę prawną: z kontrolą, która zaczęła się od jednej faktury, z pieniędzmi powierzonymi komuś, kto zniknął, z firmą, którą trzeba przekazać dalej, zanim będzie za późno. Większość takich spraw rozstrzyga się na długo przed pierwszym pismem, w decyzjach podjętych bez pytania i w terminach, o których nikt nie pamiętał. Dlatego zaczyna od pytania, jak klient trafił w to miejsce, a nie od tego, co powinien był zrobić.

Doradza przedsiębiorcom i rodzinom z kilkunastu krajów, także tym, którym fiskus właśnie zajął konto i którzy nie wiedzą, co robić jutro rano. Broni ich w kontrolach podatkowych i celno-skarbowych, w sporach z organami podatkowymi i w sprawach karnych skarbowych. Reprezentuje poszkodowanych w oszustwach inwestycyjnych i piramidach finansowych. Pomaga rodzinom zakładać fundacje rodzinne i planować sukcesję, żeby dorobek życia przetrwał dłużej niż jedno pokolenie.

Nie każdą sprawę da się wygrać. Każdą da się prowadzić tak, żeby klient wiedział, na czym stoi. Od 2006 roku reprezentuje pokrzywdzonych w sprawie WGI (Warszawskiej Grupy Inwestycyjnej), jednej z najdłuższych spraw karnych w historii polskiego rynku finansowego, bo są rzeczy, których nie wolno zostawić w połowie, nawet jeśli trwają dwie dekady. W sprawie upadłej giełdy kryptowalut Zonda (Zondacrypto, operator BB Trade Estonia OÜ) reprezentuje kilkuset poszkodowanych w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Krajową i w estońskim postępowaniu upadłościowym.

Kancelaria Prawna Skarbiec jest notowana w rankingach największych firm doradztwa podatkowego Dziennika Gazety Prawnej i Rzeczpospolitej, a w latach 2015 do 2018 czterokrotnie otrzymała Medal Europejski Business Centre Club i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego. Robert Nogacki publikuje regularnie, w prasie i na stronie kancelarii, dla ludzi, którzy mają problem, a nie dyplom prawnika, bo opinia prawna, której klient nie rozumie, chroni tylko prawnika.

Wierzy, że najlepsza porada prawna to ta, dzięki której klient nigdy nie musi stanąć przed sądem.