United States v. Nicolás Maduro. Analiza dokumentacji prawnej spraw Cartel de los Soles

Pojmanie Nicolása Maduro przez amerykańskie siły specjalne 3 stycznia 2026 roku i jego transport na pokładzie USS Iwo Jima do Nowego Jorku stanowi bezprecedensowe wydarzenie w historii międzynarodowego prawa karnego. Po raz pierwszy od operacji przeciwko Manuelowi Noriedze w 1990 roku Stany Zjednoczone dokonały siłowego zatrzymania osoby sprawującej de facto władzę w obcym państwie w celu postawienia jej przed sądem karnym.

• Dyskusja o tym artykule – pod moim postem LinkedIn 
• Kontynuacja tego artykułu: Czy Nicolás Maduro jest jeńcem wojennym?

Wielu komentatorów broniących Maduro zdaje się nie znać ani nie rozumieć stanu licznych postępowań karnych prowadzonych przeciwko członkom Cartel de los Soles przez Południowy Dystrykt Nowego Jorku. Akta tych spraw — w tym przyznania się do winy i wyroki skazujące — zawierają przytłaczający materiał dowodowy dokumentujący ćwierćwiecze systematycznego narkoterroryzmu na skalę państwową.

Niniejsza analiza koncentruje się na materiale dowodowym przedstawionym w akcie oskarżenia S4 11 Cr. 205 oraz powiązanych postępowaniach. Argumentuję, że działania Stanów Zjednoczonych — choć kontrowersyjne z perspektywy klasycznego prawa międzynarodowego — znajdują solidne oparcie zarówno w utrwalonym orzecznictwie amerykańskim, jak i w fundamentalnych zasadach odpowiedzialności za zbrodnie o charakterze transgranicznym.

• Inne sprawy prawne członków reżimu analizuję w publikacji Wenezuela – sankcje międzynarodowe

I. Geneza sprawy: od El Pollo do prezydenta

Sprawa Hugo Armando Carvajala Barriosa (11 Cr. 205)

Aby zrozumieć imponującą ilość materiału dowodowego w sprawie Maduro, należy cofnąć się do pierwotnego aktu oskarżenia z 2011 roku przeciwko Hugo Armando Carvajalowi Barriosowi, znanemu jako „El Pollo” (Kurczak). Carvajal — dyrektor wenezuelskiego wywiadu wojskowego DIM w latach 2004-2011 i ponownie od 2013 roku — był pierwszym wysokim rangą funkcjonariuszem wenezuelskim oskarżonym w ramach tego postępowania.

Kluczowy zarzut dotyczył koordynacji transportu 5600 kilogramów kokainy z Wenezueli do Meksyku 10 kwietnia 2006 roku. Transport odbył się samolotem DC-9 — maszyną zdolną do przewozu ponad 100 pasażerów — z międzynarodowego lotniska Simóna Bolívara w Maiquetía.

W czerwcu 2025 roku Carvajal przyznał się do winy przed sądem w Południowym Dystrykcie Nowego Jorku w zakresie zarzutów narkoterroryzmu, handlu narkotykami i posiadania broni. To przyznanie się do winy ma fundamentalne znaczenie procesowe: potwierdza ono istnienie Cartel de los Soles jako zorganizowanej struktury przestępczej działającej pod osłoną aparatu państwowego Wenezueli.

Struktura i cele Cartel de los Soles

Akty oskarżenia definiują Cartel de los Soles jako „wenezuelską organizację handlującą narkotykami, składającą się z wysokich rangą wenezuelskich funkcjonariuszy, którzy nadużywali wenezuelskiego narodu i korumpowali legalne instytucje Wenezueli — w tym części wojska, aparatu wywiadowczego, legislatury i sądownictwa — aby ułatwić import ton kokainy do Stanów Zjednoczonych.”

Nazwa kartelu odnosi się do insygniów słonecznych zdobiących mundury wysokich rangą wenezuelskich oficerów wojskowych będących członkami organizacji.

Niektórzy komentatorzy podnoszą argument, że członkowie rzekomego kartelu nigdy nie używali tej nazwy w komunikacji wewnętrznej, co ma świadczyć o tym, że organizacja nie istnieje. Argument ten zasługuje na chwilę refleksji. Członkowie Cosa Nostra również nie przedstawiają się słowami „dzień dobry, jestem z Cosa Nostra” — a jednak jakoś nikomu nie przyszło do głowy kwestionować istnienia sycylijskiej mafii. Kolumbijskie kartele z Medellín i Cali nie drukowały wizytówek z logo organizacji. Pablo Escobar nie nosił koszulki z napisem „Kartel z Medellín — duma Kolumbii”. El Chapo nie podpisywał faktur jako „Prezes Zarządu, Kartel Sinaloa S.A. de C.V.” Organizacje przestępcze z definicji unikają formalnej identyfikacji — to nie jest bug, to feature. Oczekiwanie, że wenezuelscy generałowie będą się witać słowami „cześć, tu Cartel de los Soles” świadczy o fundamentalnym niezrozumieniu natury zorganizowanej przestępczości.

Co szczególnie istotne z perspektywy prawnej, akty oskarżenia wskazują, że celem kartelu było nie tylko wzbogacenie jego członków, ale również „zalanie” Stanów Zjednoczonych kokainą i „zadanie szkodliwych i uzależniających skutków tego narkotyku użytkownikom w tym kraju.” To nie jest zwykła działalność przestępcza motywowana zyskiem — to motywowana ideologicznie kampania destrukcji wymierzona w społeczeństwo amerykańskie. W przeciwieństwie do większości organizacji handlujących narkotykami w Ameryce Południowej i Środkowej, które starają się ograniczyć bezpośrednie powiązania z importem do USA w celu uniknięcia amerykańskiej jurysdykcji, Cartel de los Soles pod przywództwem Maduro „priorytetowo traktował używanie kokainy jako broni przeciwko Ameryce.” Gdzie zwykli przemytnicy widzą ryzyko ekstradycji, reżim Maduro widział okazję do zadania maksymalnych szkód wrogowi.

II. Struktura aktualnego aktu oskarżenia przeciwko Nicolás Maduro

Zakres podmiotowy i czasowy

Superseding Indictment S4 11 Cr. 205 obejmuje sześcioro oskarżonych i okres od 1999 roku do 2025 roku:

Nicolás Maduro Moros — de facto władca Wenezueli. Kariera: członek Zgromadzenia Narodowego (2000-2006), Minister Spraw Zagranicznych (2006-2013), Wiceprezydent (2013), Prezydent (od 2013). W 2019 roku Zgromadzenie Narodowe Wenezueli, powołując się na konstytucję, uznało że Maduro „uzurpował władzę” i nie jest prawowitym prezydentem — stanowisko podzielane przez ponad 50 państw. W 2024 roku ogłosił zwycięstwo w kolejnych powszechnie potępionych wyborach.

Diosdado Cabello Rondón — Minister Spraw Wewnętrznych, Sprawiedliwości i Pokoju, wiceprzewodniczący PSUV, powszechnie uznawany za drugą najpotężniejszą osobę w Wenezueli. Były szef gabinetu Cháveza (2001), wiceprezydent (2002), gubernator stanu Miranda (2004-2008), przewodniczący Zgromadzenia Narodowego (2012-2016), przewodniczący Narodowego Zgromadzenia Konstytucyjnego (2017-2020).

Ramón Rodríguez Chacín — były Minister Spraw Wewnętrznych i Sprawiedliwości (2002-2008), gubernator stanu Guárico (2012-2017). Według aktu oskarżenia utrzymywał na swojej posiadłości w stanie Barinas obóz FARC z około 200 uzbrojonymi bojownikami.

Cilia Adela Flores de Maduro — tytularna Pierwsza Dama, wcześniej przewodnicząca Zgromadzenia Narodowego (2006-2011), Prokurator Generalny (2012-2013), członkini Narodowego Zgromadzenia Konstytucyjnego (od 2017).

Nicolás Ernesto Maduro Guerra (ps. „Nicolasito”, „Książę”) — syn prezydenta, członek Zgromadzenia Narodowego. Ojciec stworzył dla niego stanowisko „Szefa Korpusu Specjalnych Inspektorów Prezydencji.”

Héctor Rusthenford Guerrero Flores (ps. „Niño Guerrero”) — przywódca Tren de Aragua, organizacji przestępczej wywodzącej się z wenezuelskiego systemu więziennego, kontrolującej sieci przestępcze na całej półkuli zachodniej.

Zarzuty

Zarzut I: Spisek narkoterrorystyczny (21 U.S.C. § 960a) — Maduro, Cabello, Rodríguez Chacín. Łączy handel narkotykami z finansowaniem organizacji terrorystycznych: FARC, FARC-EP, Segunda Marquetalia, ELN, Tren de Aragua, Kartel Sinaloa i Zetas (CDN).

Zarzut II: Spisek w celu importu kokainy (21 U.S.C. § 963) — wszyscy oskarżeni.

Zarzuty III i IV: Posiadanie i spisek w celu posiadania karabinów maszynowych i urządzeń destrukcyjnych (18 U.S.C. § 924) — wszyscy oskarżeni.

III. Materiał dowodowy: chronologia działalności przestępczej Nicolása Maduro i Cartel de los Soles

2003-2005: Budowanie infrastruktury

W 2003 roku współpracownik FARC i Cartel de los Soles zapłacił przywódcy FARC Seuxisowi Paucisowi Hernándezowi Solarte (ps. „Jesús Santrich”) 300 000 dolarów za pomoc w utworzeniu obozu FARC w pobliżu Apure w Wenezueli, gdzie FARC mógł przetwarzać kokainę.

W 2005 roku Chávez polecił Maduro — wówczas członkowi Zgromadzenia Narodowego — oraz innym, że wenezuelscy sędziowie, którzy nie będą chronić FARC i jej działalności, powinni zostać usunięci ze stanowisk. W tym samym roku rząd wenezuelski w zasadzie zakończył udział Wenezueli w dwustronnych operacjach antynarkotykowych z DEA i wydalił agencję z kraju.

2006: Przełom — 5,6 tony i 5 milionów

Rok 2006 przyniósł dwa kluczowe wydarzenia. Po pierwsze, Chávez mianował Maduro ministrem spraw zagranicznych. W tym samym roku FARC zapłaciła Maduro 5 milionów dolarów w zyskach narkotykowych za pośrednictwem osoby trzeciej, w ramach schematu prania pieniędzy. Maduro i inni zgodzili się wyprać wiele milionów dolarów od FARC poprzez zakup sprzętu do ekstrakcji oleju palmowego z Malezji za zyski narkotykowe — sprzęt miał służyć do obsługi plantacji palm afrykańskich w Apure, które wyglądałyby na legalne. W grudniu 2006 roku Wenezuela ogłosiła umowy handlowe z malezyjskimi firmami dotyczące ekstrakcji oleju palmowego i wydobycia ropy naftowej.

Po drugie, Cartel de los Soles wysłał transport 5,6 tony kokainy z Wenezueli samolotem DC-9 z amerykańskim numerem rejestracyjnym. Cabello i Carvajal koordynowali przesyłkę. Samolot wystartował z lotniska Maiquetía i wylądował na lotnisku Ciudad del Carmen w Campeche w Meksyku, gdzie meksykańskie władze przejęły ładunek.

Według obecnego aktu oskarżenia (S4), po przejęciu kapitan Gwardii Narodowej Vassyly Kotosky Villarroel Ramírez — który zatwierdzał plan lotu w zamian za łapówki — poinformował wenezuelskich handlarzy, że muszą zapłacić łapówkę Cabello, aby zapewnić, że osoby pomagające im na lotnisku Maiquetía nie zostaną aresztowane. Villarroel zorganizował spotkanie z Cabello, po którym handlarze zapłacili około 2 500 000 dolarów Cabello za pośrednictwem członka jego rodziny.

2007: Cilia Flores wchodzi do gry

W 2007 roku Cilia Flores uczestniczyła w spotkaniu, podczas którego przyjęła setki tysięcy dolarów łapówek za zorganizowanie spotkania między dużym handlarzem narkotyków a dyrektorem wenezuelskiego Krajowego Urzędu Antynarkotykowego Nestorem Reverolem Torresem. Handlarz następnie zorganizował comiesięczne łapówki dla Reverola, plus około 100 000 dolarów za każdy lot transportujący kokainę, z czego część trafiała do Flores. Reverol Torres został oskarżony o przestępstwa narkotykowe we Wschodnim Dystrykcie Nowego Jorku w 2015 roku i pozostaje zbiegiem.

2006-2009: Héctor Guerrero Flores i Tren de Aragua

Między 2006 a 2008 rokiem Guerrero Flores współpracował z jednym z największych handlarzy narkotyków w Wenezueli, Walidem Makledem. Członkowie wenezuelskiego reżimu pomagali chronić transporty kokainy Makleda z San Fernando de Apure do Walencji, skąd były wysyłane samolotem z międzynarodowego lotniska w Walencji do Meksyku i Ameryki Środkowej.

Między 2008 a 2009 rokiem Guerrero Flores zapewniał innemu dużemu wenezuelskiemu handlarzowi ochronę transportów kokainy przez Wenezuelę, dostarczając uzbrojonych ludzi wyposażonych w AK-47, MP5, AR-15 oraz granaty. Guerrero Flores osobiście towarzyszył dużym ładunkom kokainy chronionym przez zespoły uzbrojonych ludzi w drodze na lotniska. Otrzymywał opłatę za kilogram transportowanej kokainy lub udziały w przesyłkach zamiast zapłaty. Handlarze, z którymi współpracował, przemieszczali tysiące kilogramów na przesyłkę, wielokrotnie w miesiącu.

2008: Wielostronne spotkania strategiczne

W 2008 roku Maduro, Cabello i Carvajal uczestniczyli w spotkaniu z przedstawicielem FARC, podczas którego uzgodniono, że Cartel de los Soles dostarczy FARC gotówkę i broń w zamian za zwiększoną produkcję kokainy. Maduro zgodził się nadużyć swoich uprawnień jako ministra spraw zagranicznych, aby zapewnić, że granica między Wenezuelą a Kolumbią pozostanie otwarta dla ułatwienia handlu narkotykami.

W tym samym roku Cabello, Carvajal i generał Cliver Antonio Alcalá Cordones spotkali się i uzgodnili, że Alcalá przejmie dodatkowe obowiązki koordynowania działalności narkotykowej kartelu i FARC.

Również w 2008 roku Rodríguez Chacín utrzymywał dużą posiadłość w stanie Barinas z dużym obozem FARC i szkołą szkoleniową — około 200 uzbrojonych członków FARC z karabinami automatycznymi przebywało tam w dowolnym momencie. Rodríguez Chacín przyjmował dziesiątki tysięcy dolarów łapówek za wykorzystanie swoich korupcyjnych wpływów do ochrony dużego handlarza narkotyków przed aresztowaniem i ekstradycją.

2009: Honduras i „posraný biznes”

W 2009 roku Maduro, Cabello i Carvajal uczestniczyli w spotkaniu z przedstawicielem FARC, podczas którego omawiano czterotonową przesyłkę kokainy, którą FARC był gotów przetransportować do kartelu. Cabello zarządził, aby FARC dostarczył kokainę do określonej lokalizacji w Wenezueli, gdzie będzie czekał samolot do transportu narkotyków do Nikaragui, a następnie do Meksyku i USA.

Podczas spotkania grupa omawiała także niedawny zamach stanu w Hondurasie. Cabello ostrzegł, że wynikająca z tego niestabilność może „posrać biznes” (fuck up the business). Maduro udał się do Hondurasu po spotkaniu, oficjalnie jako minister spraw zagranicznych, w rzeczywistości aby interweniować w imieniu kartelu i zapewnić, że wydarzenia w Hondurasie nie zakłócą działalności narkotykowej.

2011: Laboratorium Sinaloa pod ochroną wenezuelskiego wywiadu

W 2011 roku ówczesny przywódca Kartelu Sinaloa Joaquín Archivaldo Guzmán Loera (El Chapo) finansował laboratoria kokainowe w Kolumbii. Kokaina produkowana w tych laboratoriach była transportowana pod ochroną FARC do Wenezueli i otrzymywała ochronę w drodze na lotnisko od Carvajala — bliskiego sojusznika Maduro i Cabello.

Wrzesień 2013: Incydent paryski i cynizm reżimu

We wrześniu 2013 roku, zaledwie kilka miesięcy po objęciu prezydentury przez Maduro, Cartel de los Soles wysłał 1,3 tony kokainy lotem komercyjnym z lotniska Maiquetía do paryskiego lotniska Charles de Gaulle. Władze francuskie przejęły ładunek.

Po przejęciu Maduro odwołał podróż na sesję Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku, powołując się publicznie na rzekome groźby śmierci. W Wenezueli zwołał spotkanie z Cabello i Carvajalem. Podczas spotkania Maduro powiedział Cabello i Carvajalowi, że nie powinni byli używać lotniska Maiquetía do handlu narkotykami po przejęciu z 2006 roku w Meksyku i że kartel powinien zamiast tego korzystać z innych dobrze ugruntowanych szlaków narkotykowych.

Krótko po spotkaniu Maduro i inni autoryzowali aresztowania wenezuelskich oficerów wojskowych — w celu odwrócenia uwagi publicznej i organów ścigania od udziału Maduro, Cabello i Carvajala w przesyłce.

2014: FARC szkoli milicję Maduro

W 2014 roku Maduro spotkał się z przywódcą FARC Luciano Marínem Arango (ps. „Iván Márquez”) w bazie wojskowej w Caracas. Podczas spotkania Maduro zgodził się kontynuować dostarczanie broni FARC i poprosił, aby FARC pomógł wyszkolić uzbrojoną grupę milicyjną w Wenezueli. Maduro powiedział Marínowi Arango, że milicja nie będzie powiązana z rządem wenezuelskim, co zapewni wiarygodne zaprzeczenie dla urzędników państwowych w przypadku przewidywanej przemocy. Marín Arango zgodził się i później ułatwił szkolenie członków milicji w pobliżu swojego obozu FARC w stanie Zulia.

2014-2015: Syn prezydenta i samolot PDVSA

Między 2014 a 2015 rokiem kapitan Gwardii Narodowej na wyspie Margarita koordynował hotele, transport, kobiety i jedzenie dla wizyt wenezuelskich urzędników, w tym Nicolása Ernesta Maduro Guerry, który odwiedzał wyspę około dwa razy w miesiącu. Maduro Guerra przylatywał samolotem Falcon 900 należącym do państwowej spółki naftowej PDVSA. Przed odlotem samolot PDVSA był ładowany — czasem przy pomocy uzbrojonych sierżantów — dużymi paczkami owiniętymi taśmą. Maduro Guerra był obecny podczas ładowania i przy jednej okazji stwierdził, że samolot „może lecieć gdzie chce, włącznie ze Stanami Zjednoczonymi.”

2015: Cabello osobiście dostarcza broń FARC

W 2015 roku, w następstwie porozumienia między Maduro a Marínem Arango, członkowie kartelu przekierowali wenezuelski sprzęt wojskowy do FARC. Cabello osobiście uczestniczył w dostawie karabinów maszynowych, amunicji i wyrzutni rakiet do FARC w bazie wojskowej w Wenezueli. Podczas dostawy Cabello i inni omawiali fakt, że broń stanowiła częściową zapłatę za kokainę dostarczoną przez FARC członkom kartelu.

Październik-listopad 2015: Nagrania DEA — „Jesteśmy na wojnie z USA”

Między październikiem a listopadem 2015 roku Efraín Campo Flores i Franqui Francisco Flores de Freitas — dwaj krewni Maduro i Flores — zgodzili się podczas nagranych spotkań z poufnymi źródłami DEA na wysyłanie wielusetkilogramowych przesyłek kokainy z „prezydenckiego hangaru” Maduro na lotnisku Maiquetía.

Podczas nagranych spotkań Campo Flores i Flores de Freitas:

• wyjaśnili, że są „na wojnie” ze Stanami Zjednoczonymi
• opisali Cartel de los Soles
• omówili powiązanie z „komendantem FARC”, który był „podobno wysoko postawiony”
• wskazali, że starają się zebrać 20 milionów dolarów z zysków narkotykowych na wsparcie kampanii Pierwszej Damy (Cilia Flores) w związku z wyborami do Zgromadzenia Narodowego pod koniec 2015 roku

Campo Flores nazywał Maduro swoim „ojcem” i stwierdził: „to, czego chcemy, to żeby on znów przejął kontrolę nad Zgromadzeniem Narodowym.” Flores de Freitas żartował, że „każdy kandydat opozycji, który wyjdzie i zacznie być uciążliwy… trzech lub czterech już zostało zamkniętych.”

W listopadzie 2016 roku Campo Flores i Flores de Freitas zostali skazani po procesie w Południowym Dystrykcie Nowego Jorku za spisek w celu importu kokainy do USA.

2017: Maduro Guerra — Miami, Nowy Jork, kontenery ze złomem

W 2017 roku Maduro Guerra pracował nad wysyłką setek kilogramów kokainy z Wenezueli do Miami na Florydzie. Rozmawiał z partnerami handlowymi o wysyłaniu kokainy niskiej jakości do Nowego Jorku, ponieważ nie można jej było sprzedać w Miami; organizowaniu 500-kilogramowej przesyłki kokainy do wyładowania z kontenera cargo w pobliżu Miami; oraz używaniu kontenerów ze złomem do przemytu kokainy do portów nowojorskich.

W tym samym roku Cabello i inni członkowie kartelu ułatwiali transporty lotnicze tonowych ilości kokainy na tajne lotniska w stanie Barinas. Umundurowani członkowie FARC uzbrojeni w karabiny maszynowe pomagali odbierać kokainę i ładować narkotyki do pojazdów z tajnymi schowkami do transportu w kierunku wybrzeża wenezuelskiego.

2018-2019: Rodríguez Chacín jako łącznik z FARC

W 2018 i 2019 roku Rodríguez Chacín wielokrotnie podróżował ze stanu Barinas do Caracas z kluczowym przywódcą FARC na spotkania z Maduro. Podróże te były częścią długiej historii regularnych spotkań Rodrígueza Chacína z członkami FARC i ELN zarówno w ich obozach w dżungli, jak i w Barinas — Rodríguez Chacín został wyznaczony przez Maduro do zapewnienia FARC i ELN ochrony i wsparcia. Rodríguez Chacín sprowadzał także przywódców FARC na spotkania z Maduro w Miraflores (pałacu prezydenckim w Caracas) oraz w Fuerte Tiuna (głównym kompleksie wojskowym i siedzibie Ministerstwa Obrony).

Lipiec 2019: Publiczne zaproszenie dla FARC

W lipcu 2019 roku Maduro i Cabello uczestniczyli w nagranej konferencji prasowej, podczas której Maduro ogłosił, że FARC i jej przywódcy są mile widziani w Wenezueli.

2019: Guerrero Flores oferuje „kołyski” na wybrzeżu

W 2019 roku przywódca Tren de Aragua Guerrero Flores omawiał handel narkotykami z osobą, którą uważał za współpracownika wenezuelskiego reżimu. W wielu rozmowach telefonicznych Guerrero Flores oferował usługi eskortowe dla ładunków narkotyków, wyjaśniając, że on i Tren de Aragua kontrolują wybrzeża stanu Aragua. Guerrero Flores, rozmawiając z więzienia Tocorón (bazy operacyjnej Tren de Aragua), wyjaśnił, że TdA może obsłużyć logistykę każdego aspektu handlu narkotykami, w tym wykorzystanie schowków, które nazywał „kołyskami” (cradles), zlokalizowanych na plaży w stanie Aragua. Potwierdził zdolność TdA do ochrony ponad tony kokainy.

2020: Maduro Guerra w Medellín — plan na sześć lat

W 2020 roku Maduro Guerra uczestniczył w spotkaniu w Medellín w Kolumbii z dwoma przedstawicielami FARC. Podczas spotkania omawiano ustalenia dotyczące przemieszczania dużych ilości kokainy i broni przez Kolumbię do Stanów Zjednoczonych przez następne sześć lat, do 2026 roku. Maduro Guerra omawiał również płacenie FARC bronią w związku z ładunkami kokainy.

2007/2023: Generał Alcalá dostarcza broń FARC

W 2007 roku, na polecenie Carvajala, wenezuelski generał Cliver Alcalá Cordones dostarczył przywództwu FARC cztery skrzynie broni od rządu wenezuelskiego, w tym 20 granatów i dwie wyrzutnie granatów. W czerwcu 2023 roku Alcalá przyznał się do winy w Południowym Dystrykcie Nowego Jorku za spisek w celu zapewnienia materialnego wsparcia FARC jako zagranicznej organizacji terrorystycznej.

2022-2025: Cabello i szlaki ELN

Między 2022 a 2024 rokiem Cabello regularnie podróżował na tajne lotniska kontrolowane przez ELN w pobliżu granicy kolumbijsko-wenezuelskiej, aby zapewnić bezpieczny przejazd kokainy przez terytorium wenezuelskie. Z tych lotnisk kokaina była wysyłana z Wenezueli zarówno lotami zatwierdzonymi przez wenezuelskich urzędników wojskowych, jak i lotami tajnymi.

Pod koniec 2024 roku Cabello otrzymał zyski narkotykowe z handlu kokainą. W 2025 roku kolumbijscy handlarze narkotyków omawiali ze współpracownikiem Cabello plany kontynuowania handlu kokainą przez Wenezuelę.

IV. Skala operacji objętej sprawą United States v. Nicolás Maduro

Departament Stanu USA szacował, że do 2004 roku przez Wenezuelę przechodziło 250 lub więcej ton kokainy rocznie. Do 2020 roku szacunki wzrosły do 200-250 ton rocznie — przy czym wielkości te uwzględniają jedynie wykryte przepływy.

Według aktu oskarżenia, w samym 2010 roku około 75 nieautoryzowanych lotów podejrzewanych o działalność narkotykową weszło w przestrzeń powietrzną Hondurasu, korzystając z tak zwanego „mostu powietrznego” — szlaku kokainowego między Wenezuelą a Hondurasem.

Między 2003 a 2011 rokiem, według zeznań w sprawie Carvajala, Zetas współpracowali z grupą kolumbijskich handlarzy narkotyków, wysyłając kontenery cargo z portów wenezuelskich do portów meksykańskich — każdy zawierający od 5 do 6 ton kokainy, a czasem nawet 20 ton. Dziesiątki tysięcy kilogramów kokainy wysłanych przez tę grupę były chronione w Wenezueli przez wenezuelskich oficerów wojskowych określanych jako „generałowie.”

V. Podstawy jurysdykcji amerykańskiej

Doktryna skutków (Effects Doctrine)

Jurysdykcja USA nad działaniami Maduro opiera się na doktrynie skutków, która pozwala na ściganie działań pozaterytorialnych wywołujących istotne, bezpośrednie i przewidywalne skutki na terytorium Stanów Zjednoczonych. Akt oskarżenia wyraźnie wskazuje, że operacje handlu narkotykami Maduro spowodowały „bezpośrednie skutki” w USA poprzez import kokainy i towarzyszące mu szkody społeczne i ekonomiczne.

Sprawa United States v. Noriega ustanowiła, że jurysdykcja pozaterytorialna jest właściwa, gdy zagraniczne działania wywołują bezpośrednie skutki w USA, nawet gdy oskarżony jest zagraniczną głową państwa. Sąd Apelacyjny Jedenastego Okręgu podtrzymał tę zasadę, stwierdzając, że jurysdykcja nad działaniami narkotykowymi Noriegi z Panamy była właściwa, ponieważ działania były „wymierzone w Stany Zjednoczone.”

Doktryna Ker-Frisbie

Sądy amerykańskie konsekwentnie stosują doktrynę Ker-Frisbie, zgodnie z którą obecność oskarżonego przed sądem uzyskana w sposób nieregularny — w tym przez siłowe uprowadzenie z terytorium zagranicznego — nie pozbawia sądu jurysdykcji. W sprawie United States v. Alvarez-Machain (1992) Sąd Najwyższy podtrzymał ściganie obywatela meksykańskiego siłowo uprowadzonego przez agentów amerykańskich, orzekając, że sposób uzyskania custody jest nieistotny dla jurysdykcji sądu.

Precedens Noriega bezpośrednio wyklucza argument obrony oparty na rzekomej bezprawności pojmania. Sąd Apelacyjny Jedenastego Okręgu, cytując orzeczenie Frisbie, potwierdził, że „Sąd Najwyższy nigdy nie odstąpił od zasady ogłoszonej w Ker v. Illinois […], zgodnie z którą uprawnienie sądu do osądzenia osoby za przestępstwo nie zostaje naruszone przez fakt, że znalazła się ona w jurysdykcji sądu w wyniku »siłowego uprowadzenia«.”

Kwestia immunitetu głowy państwa

Pod rządami zwyczajowego prawa międzynarodowego urzędujące głowy państw korzystają z absolutnego immunitetu osobistego (immunity ratione personae) od zagranicznej jurysdykcji karnej. Jednak prawo amerykańskie rozróżnia między immunitetem suwerennym a immunitetem urzędowym. W sprawie Samantar v. Yousuf (2010) Sąd Najwyższy orzekł, że immunitet zagranicznych urzędników jest określany przez federalne prawo zwyczajowe, a sądy muszą respektować sugestie władzy wykonawczej w sprawie immunitetu.

Władza wykonawcza posiada wyłączne konstytucyjne uprawnienie do uznawania rządów zagranicznych i określania statusu głowy państwa. Sugestie Departamentu Stanu dotyczące immunitetu są traktowane przez sądy amerykańskie jako „rozstrzygające.”

W sprawie Noriega sąd odrzucił roszczenie o immunitet głowy państwa, ponieważ Stany Zjednoczone nigdy nie uznały Noriegi za prawowitego władcę Panamy. Sąd oparł się na ustaleniu władzy wykonawczej, że Noriega był przywódcą „de facto”, ale nie „de jure”, orzekając, że immunitet przysługuje tylko międzynarodowo uznanym głowom państw.

Administracja Trumpa zastosowała identyczną strategię prawną: Sekretarz Stanu Marco Rubio konsekwentnie twierdził, że Maduro „nie jest prawowitym prezydentem Wenezueli”, lecz „przywódcą organizacji handlującej narkotykami przebranej za rząd.” Decyzja Sądu Najwyższego w sprawie Zivotofsky v. Kerry (2015) wzmacnia tę konstrukcję, potwierdzając wyłączne uprawnienie Prezydenta do uznawania zagranicznych rządów.

VI. Perspektywa prawa międzynarodowego

Naruszenie art. 2(4) Karty NZ

Operacja pojmania stanowi prima facie naruszenie art. 2(4) Karty Narodów Zjednoczonych, zakazującego „groźby lub użycia siły przeciwko integralności terytorialnej lub niezawisłości politycznej któregokolwiek państwa.” Operacja obejmowała amerykańskie uderzenia wojskowe na wenezuelską obronę przeciwlotniczą i siłowe usunięcie głowy państwa z własnego terytorium bez zgody, autoryzacji Rady Bezpieczeństwa lub uzasadnienia samoobrony.

Brak skutku w postępowaniu karnym

Co istotne z perspektywy procesowej, naruszenia prawa międzynarodowego nie stanowią obrony indywidualnej w amerykańskich postępowaniach karnych. Sąd w sprawie Noriega wyraźnie orzekł, że zarzuty naruszenia Karty NZ i zwyczajowego prawa międzynarodowego nie pozbawiają sądów amerykańskich jurysdykcji. Sąd Najwyższy w sprawie Alvarez-Machain podobnie odrzucił argument, że naruszenia traktatów lub prawa międzynarodowego wpływają na krajową jurysdykcję karną.

Sądy amerykańskie traktują zgodność z prawem międzynarodowym jako sprawę dla władzy politycznej, nie sądowniczej, w sprawach karnych.

VII. Podsumowanie

Sprawa United States v. Nicolás Maduro stanowi test wytrzymałości międzynarodowego porządku prawnego na jednostronne działania państwowe. Sądy amerykańskie niemal na pewno wykonają jurysdykcję i odmówią immunitetu na podstawie precedensu Noriega i braku uznania przez władzę wykonawczą.

Materiał dowodowy zgromadzony przez prokuraturę Południowego Dystryktu Nowego Jorku przez ponad dekadę — w tym przyznania się do winy Carvajala i Alcalá, wyroki skazujące krewnych Maduro, nagrania DEA i zeznania współpracujących świadków — tworzy obraz systematycznej, państwowej działalności narkoterrorystycznej na bezprecedensową skalę.

Dla praktyków prawa kluczowe wnioski są następujące:

1. Jurysdykcja Stanów Zjednoczonych jest praktycznie pewna: Doktryna Ker-Frisbie i doktryna skutków zapewniają podwójne podstawy dla jurysdykcji amerykańskiej.
2. Immunitet Maduro nie zostanie uznany: Brak uznania przez władzę wykonawczą jest rozstrzygający dla sądów amerykańskich.
3. Obciążający Maduro materiał dowodowy jest przytłaczający: Przyznania się do winy współoskarżonych, nagrania DEA i wyroki skazujące krewnych Maduro tworzą solidną podstawę faktyczną.
4. Naruszenia prawa międzynarodowego nie stanowią wiarygodnej linii obrony: Doktryna political question i utrwalone orzecznictwo wykluczają skuteczne podniesienie tego argumentu.

Wenezuela pod rządami Maduro przekształciła się z państwa tolerującego korupcję w państwo zbudowane na fundamencie handlu narkotykami — narko-państwo w najpełniejszym tego słowa znaczeniu. Akt oskarżenia dokumentuje nie pojedyncze przypadki korupcji, lecz ćwierćwiecze systematycznego wykorzystywania aparatu państwowego do produkcji, transportu i dystrybucji tysięcy ton kokainy, przy jednoczesnym wspieraniu organizacji terrorystycznych bronią, pieniędzmi i schronieniem.

Czy militarna interwencja była właściwą odpowiedzią na tę sytuację, pozostaje przedmiotem uzasadnionej debaty. To, czy materiał dowodowy przeciwko Maduro i jego współpracownikom jest przytłaczający — nie. To oczywiste i bezdyskusyjne.

Robert Nogacki

Założyciel i partner zarządzający kancelarii prawnej Skarbiec, uznanej przez Dziennik Gazeta Prawna za jedną z najlepszych firm doradztwa podatkowego w Polsce (2023, 2024). Doradca prawny z 19-letnim doświadczeniem, obsługujący przedsiębiorców z listy Forbesa oraz innowacyjne start-upy. Jeden z najczęściej cytowanych ekspertów w dziedzinie prawa handlowego i podatkowego w polskich mediach, regularnie publikujący w Rzeczpospolitej, Gazecie Wyborczej i Dzienniku Gazecie Prawnej. Autor publikacji „AI Decoding Satoshi Nakamoto. Sztuczna inteligencja na tropie twórcy Bitcoina” oraz współautor nagrodzonej książki „Bezpieczeństwo współczesnej firmy”. Profil na LinkedIn: 18.5 tys. obserwujących, 4 miliony wyświetleń rocznie. Nagrody: czterokrotny laureat Medalu Europejskiego, Złotej Statuetki Polskiego Lidera Biznesu, tytułu „Międzynarodowej Kancelarii Prawniczej Roku w Polsce w zakresie planowania podatkowego”. Specjalizuje się w strategicznym doradztwie prawnym, planowaniu podatkowym i zarządzaniu kryzysowym dla biznesu.