Wersja językowa:
PL | EN

Kancelaria Prawna Skarbiec

Publikacje

Urzędniku! Trzymaj się przepisów o VAT!

Organy podatkowe dysponują różnymi instrumentami w celu sprawdzenia zasadności zwrotu podatku VAT. Mogą też, w myśl art. 273 dyrektywy 2006/112/WE, poza obowiązkami wymienionymi w tytule XI-tej dyrektywy, nakładać inne obowiązki, jakie uznają za niezbędne dla zapewnienia prawidłowego poboru VAT i zapobieżenia oszustwom podatkowym. Zapominają jednak, że z tej samej dyrektywy wynika, iż sama weryfikacja prawidłowości rozliczeń musi odbywać się w ramach procedur, przewidzianych prawem krajowym.

 

Nie brakuje przykładów, na to, że organy podatkowe dają się ponieść fantazji i zapominają o naczelnej zasadzie postępowania podatkowego, tj. zasadzie praworządności wyrażonej expressis verbis w art. 120 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organy podatkowe muszą działać na podstawie prawa. Przepis ten koreluje z wyrażającym konstytucyjną zasadę praworządności art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, stwierdzającym, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, że w postępowaniu podatkowym nie działa zasada, że dozwolone jest wszystko to, co nie jest przez prawo zakazane.

Przykładem naruszania zasady praworządności przez Urzędy Skarbowe są, z całą pewnością, kontrole krzyżowe kontrahentów podatnika, występującego o zwrot VAT, prowadzone w toku czynności sprawdzających, o których mowa w dziale V Ordynacji podatkowej. Jest to oczywiste bezprawie, o czym przekonują coraz to nowsze wyroki sądów administracyjnych – stwierdził m.in. WSA w Łodzi w wyroku z dnia 28.04.2015r., sygn. akt I SA/Łd 271/15.

Urząd skarbowy kontra Sąd

W dniu 17 lipca 2014 r. Spółka złożyła deklarację VAT-7 za czerwiec 2014 r. z wykazaną nadwyżką podatku naliczonego nad należnym w kwocie 8.324 zł, do zwrotu w terminie 25 dni. Wykazany w deklaracji podatek naliczony powstał w efekcie nabycia towarów od spółek ze Słowacji.

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem w sprawie, przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, wykazanej w deklaracji VAT-7 za czerwiec 2014 r. do 13 stycznia 2015 r., termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanej w deklaracji VAT-7 za czerwiec 2014 r. powołując się na art. 87 ust. 2 ustawy o VAT. Podjęte rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji uzasadnił podjęciem czynności sprawdzających, tj. prowadzoną analizą przedłożonej dokumentacji, w szczególności dotyczącej transakcji z udziałem ww. podmiotów słowackich.

Organ podkreślił przy tym, że w ramach wymiany informacji w zakresie podatku od towarów i usług wystąpił do słowackiej administracji podatkowej z wnioskami o weryfikację transakcji wewnątrzwspólnotowych z udziałem tych kontrahentów, za wcześniejsze okresy rozliczeniowe. Zwrócił uwagę, że odpowiedzi od słowackiej administracji podatkowej będą miały istotny wpływ na ocenę prawidłowości przebiegu transakcji wewnątrzwspólnotowych w rozpatrywanej sprawie, tj. mających miejsce w czerwcu 2014 r.

Spółka zaskarżyła postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o przedłużeniu zwrotu podatku VAT uzasadniając, że nie ma żadnych przesłanek do dalszej weryfikacji. Dyrektor Izby Skarbowej nie przychylił się jednak do stanowiska podatnika i utrzymał w mocy skarżone postanowienie uzasadniając, że przedłużenie terminu w przedmiotowej sprawie nastąpiło wskutek podjęcia przez organ pierwszej instancji czynności wyjaśniających, mających na celu ustalenie rzeczywistego przebiegu transakcji wewnątrzwspólnotowych, a działanie takie jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa podatkowego.

Odmiennego zdania był jednak WSA w Łodzi. W omawianym wyroku wskazał, że uwzględniając charakter czynności sprawdzających określony w art. 272 Ordynacji podatkowej, w doktrynie przyjmuje się, że zmierzają one przede wszystkim do zbadania i ustalenia poprawności formalnej dokumentów, stanowiąc tym samym wstępną kontrolę podatkową o charakterze formalnym.

Zdaniem WSA ustawodawca wyraźnie wskazał zakres czynności, które organ może przeprowadzić w ramach czynności sprawdzających. W zakresie tym nie mieszczą się czynności związane z tzw. kontrolą krzyżową. Wynika to bowiem nie tylko z zakresu dopuszczalnych czynności, o których mowa we wskazanych wyżej przepisach, ale także z art. 274c § 1 Ordynacji podatkowej. Stosownie do treści tego przepisu organ podatkowy w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym lub kontrolą podatkową, może zażądać od kontrahentów podatnika wykonujących działalność gospodarczą przedstawienia dokumentów, w zakresie objętym kontrolą u podatnika w celu sprawdzenia ich prawidłowości i rzetelności. Ustawodawca dopuścił więc możliwość zażądania od kontrahentów podatnika przedstawienia dokumentów, w tym także w celu sprawdzenia zasadności zwrotu podatku VAT, jednak jedynie w związku z prowadzonym u podatnika postępowaniem podatkowym lub kontrolą podatkową. Kontrola krzyżowa dopuszczalna jest w ramach prowadzonego wobec podatnika postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, ale nie poza nimi.

Zdaniem Sądu nie ma więc podstaw prawnych aby jedynie w ramach czynności sprawdzających określonych w dziale V Ordynacji podatkowej, bez wszczęcia postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, żądania od kontrahentów podatnika dokumentów w celu sprawdzenia zasadności zwrotu podatku VAT.

Z tych względów Sąd uznał, że w zaskarżonym postanowieniu organ dokonał błędnej wykładni art. 87 ust. 2 w związku z art. 87 ust. 6 ustawy o VAT i w związku z art. 272 pkt 3 Ordynacji podatkowej, uznając, że podstawą do przedłużenia terminu zwrotu jest fakt zwrócenia się do słowackiej administracji podatkowej z zapytaniem o kontrahentów skarżącej i transakcje z nimi zawarte.

W efekcie powyższego Sąd uchylił skarżone postanowienie Urzędu Skarbowego o przedłużeniu terminu zwrotu VAT.

Wątpliwa racja stanu

Konieczność ochrony budżetu państwa przed oszustwami podatkowymi jest zrozumiała. Przeprowadzane z tego powodu czynności weryfikacyjne są jednak stanowczo zbyt uciążliwe dla przedsiębiorców i zbyt często prowadzone na oślep, bez uzasadnionych przesłanek. Nie może być zgody na samowolę organów podatkowych oraz przyzwolenia na ich działanie poza stworzonymi przez ustawodawcę procedurami.

W analizowanym przypadku na skutek działań przedsiębiorcy doszło do wykrycia samowoli urzędu skarbowego i uchylenia wadliwego postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu VAT, a co za tym idzie wystąpił obowiązek niezwłocznego zwrotu Spółce podatku VAT naliczonego. Konkluzja może być tylko jedna: tak jak urząd skarbowy kontroluje przedsiębiorcę, tak przedsiębiorcy jest kontrolowanie praworządności poczynań organów podatkowych.

Opracowanie:

Kamil Mysłek - prawnik w Kancelarii Prawnej Skarbiec

Publikacje tematyczne związane z działem

 

 

Rejestr VAT

Dlaczego fiskus wykreśla firmy w upadłości z rejestru VAT

Uszczelnianie systemu podatku VAT zatacza coraz szersze kręgi. Obowiązujące od 1 stycznia br. przepisy ustawy VAT zakładają m.in. wzmożoną weryfikację przedsiębiorców zgłaszających się do rejestru podatników VAT oraz już zarejestrowanych podatników.

Karuzele podatkowe

Split payment, czyli jak uszczelnić lukę w VAT

Jednym z najnowszych pomysłów Ministra Rozwoju i Finansów jest wprowadzenie w Polsce mechanizmu split payment. Zaproponowane rozwiązanie ma być skutecznym narzędziem w walce z podatkowymi oszustami.

Zaostrzenie kar za fałszowanie faktur

Od 1 marca 2017 r. zaostrzono kary za fałszowanie faktur VAT. Przestępcom grozi nawet do 25 lat więzienia. Czy zaostrzenie kar będzie skutecznym orężem do walki z wyłudzeniami podatku VAT w Polsce?

Przedsiębiorca niczym zbrodniarz. Rzecz o wyłudzeniach VAT

Rząd uważa, że w ostatnich latach drastycznie wzrosła liczba wyłudzeń związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą – szczególnie w odniesieniu do podatku od towarów i usług. Ostra reakcja rządu oznacza, że wyłudzanie VAT będzie bezwzględnie ścigane i surowo karane. Od 1 marca 2017 roku za fałszowanie faktur o wartości ponad 10 milionów złotych grozić będzie nawet 25 lat więzienia. Czy kontrowersyjne przepisy mogą doprowadzić do poszukiwania przez firmy możliwości przeniesienia swojej działalności poza granice Polski?

Karuzela dla dorosłych

Oszustwo podatkowe z wykorzystaniem znikającego podatnika – inaczej zwane także karuzelą podatkową, stanowi największy kaliber z grupy szeroko pojętych oszustw podatkowych. W związku ze zniesieniem barier handlowych pomiędzy krajami Beneluksu, istniejący problem został dostrzeżony już w 1980 roku. Pomimo, że od tamtego czasu minęło 35 lat, bezpieczne szacunki nie pozostawiają złudzeń. Kraje Unii Europejskiej tracą przez oszustwo łączną kwotę 80-100 mld EUR rocznie. Oficjalnej skali naruszeń nie poznamy, bowiem część przestępstw nigdy nie zostanie wykryta.

Michał Stępniak: Karuzela VAT w świetle orzecznictwa sądowego

Sposobów na szybkie wzbogacenie się jest tyle ile pomysłów. Najczęściej jeśli ma być szybko, musi też być nielegalnie. Zawsze, jeśli jest nielegalnie, jest też poszkodowany. Wszystkie te warunki spełnia tzw. karuzela VAT – praktyce, jest to po prostu wyłudzenie podatku VAT od uczciwego podatnika, za pośrednictwem mechanizmu karuzelowego (...)

Ofiarami wyłudzeń VAT są uczciwi biznesmeni

Rozmowa z mec. Robertem Nogackim, właścicielem Kancelarii Prawnej Skarbiec.

VAT odwrócony

mec. Robert Nogacki: Odwrócony VAT nie jest wolny od wad [publikacja w dzienniku "Rzeczpospolita"]

1 lipca 2015 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o VAT. Zmiany w przepisach rozszerzają system odwróconego VAT na dodatkowe grupy towarów, w szczególności telefony komórkowe, gry komputerowe, konsole, laptopy, tablety oraz podobne urządzenia elektroniczne. Dodatkowo odwróconym obciążeniem objęte zostały także niektóre półwyroby z metali nieżelaznych — aluminium, cynk, cyna, ołów i nikiel oraz niektóre wyroby ze złota i srebra.

Nowe rozwiązania uszczelniające dotkną firmy budowlane

Wprowadzone w życie rozwiązania uszczelniające sprawiły, że przedsiębiorcy świadczący usługi budowlane muszą się liczyć z kolejnymi problemami związanymi z rozliczaniem VAT.

Rejestracja podatników VAT

Nowe zasady rejestracji podatników VAT

Z dniem 1 stycznia 2017 r. zaczęła obowiązywać nowelizacja ustawy o podatku od towarów i usług. Wprowadzone zmiany dotyczą zasad rejestracji podatników VAT. Ustawa określa m.in. przypadki, w jakich urząd podatkowy będzie mógł odmówić rejestracji podatnika.

Kontrole podatkowe i celno-skarbowe

mec. Robert Nogacki, Kamil Mysłek: Zamiana postępowania na kontrolę nie opóźni zwrotu VAT [publikacja w dzienniku "Rzeczpospolita"]

Postanowienie przedłużające czas na zwrot VAT musi być związane z konkretnymi czynnościami, np. kontrolą. Jest ono wiążące tylko do czasu jej zakończenia. Wszczynając inną procedurę, organ powinien wydać nowy dokument.

Zwrot VAT

Nadpłacony VAT – jak odzyskać?

Zgodnie z art. 87 ust. 2 Ustawy o podatku od towaru i usług przedsiębiorca, który wykazał w danym okresie rozliczeniowym wyższą kwotę podatku naliczonego od podatku należnego, może ubiegać się o zwrot nadpłaty podatku VAT na rachunek bankowy. Jednak nowelizacja ustawy z dnia 1 stycznia 2017 r. wprowadziła nowe uregulowania dotyczące zwrotu nadpłaconego podatku.

Nieodpłatne zniesienie współwłasności a opodatkowanie VAT

Umowne zniesienie współwłasności, polegające na podziale rzeczy wspólnej, ma charakter rozporządzenia tą rzeczą i prowadzi do uzyskania przez każdego ze współwłaścicieli wyłącznego prawa własności do nowej rzeczy, co na gruncie podatku od towarów i usług stanowi dostawę towaru w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. Jeżeli czynność ta ma charakter odpłatny, wyrażający się zastosowaniem dopłaty pieniężnej, to nieodpłatne zniesienie współwłasności rzeczy nie podlega opodatkowaniu VAT – orzekł Naczelny Sąd Administracyjny.

Kamil Mysłek: Podatnik oszust przez domniemanie złej wiary [publikacja w magazynie "Fakty"]

Od dnia akcesji Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, czyli od 1 maja 2004 r., Polska zobowiązana jest przestrzegać prawa unijnego. Oznacza to, że przepisy krajowe powinny być interpretowane z uwzględnieniem uregulowań wspólnotowych i orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W zakresie podatku od towarów i usług, interpretacja ta, powinna uwzględniać głównie Dyrektywy 112/2006/WE (w odniesieniu do stanu prawnego z 2011) oraz orzecznictwo TSUE, odnoszące się do tego aktu. Nie jest jednak tajemnicą, że w praktyce polskie organy podatkowe miewają duże trudności z wdrożeniem ww. zasad w swojej działalności. Występuje u nich swoisty konserwatyzm prawny, polegający na dawaniu prymatu polskiemu prawu. Konserwatyzm ten nasila się szczególnie w chwili wystąpienia nadwyżki podatku VAT naliczonego nad należnym i co ważne, działa na niekorzyść przedsiębiorcy.

Kamil Mysłek: Urzędniku! Trzymaj się przepisów o VAT!

Organy podatkowe dysponują różnymi instrumentami w celu sprawdzenia zasadności zwrotu podatku VAT. Mogą też, w myśl art. 273 dyrektywy 2006/112/WE, poza obowiązkami wymienionymi w tytule XI-tej dyrektywy, nakładać inne obowiązki, jakie uznają za niezbędne dla zapewnienia prawidłowego poboru VAT i zapobieżenia oszustwom podatkowym. Zapominają jednak, że z tej samej dyrektywy wynika, iż sama weryfikacja prawidłowości rozliczeń musi odbywać się w ramach procedur, przewidzianych prawem krajowym

 

 

Skontaktuj się z nami

Kancelaria Prawna Skarbiec
ul. Maciejki 13, 02-181 Warszawa
Adres e-mail:
Telefon:

Home & Market World Tax BCC Gazeta Prawna Gentleman Gazeta Finansowa Rising Stars 2013 Rzetelna Firma Home & Market Overseas Agent Rising Stars 2012