Co robić by firma w Polsce przetrwała?

Każdego roku upada w Polsce kilkaset firm. W 2024 roku GUS zaobserwował jednocześnie spadek ilości rejestracji nowych przedsiębiorstw. Co sprawia, że prowadzenie działalności gospodarczej nad Wisłą nie jest takie proste? Co robić by firma w Polsce przetrwała?

Co rok upadłość ogłaszają setki firm

Według danych Centralnego Ośrodka Informacji Gospodarczej, w 2022 r. ogłoszono 360 upadłości firm i 2379 postępowań restrukturyzacyjnych. W 2023 r. 408 upadłości przedsiębiorstw i 4244 wszczętych postępowań restrukturyzacyjnych. Do 31 maja 2024 r. upadło już kolejnych 193 firm i rozpoczęto 1951 restrukturyzacji. Jak informuje Główny Urząd Statystyczny, w I kwartale 2024 r. odnotowano o 4,4% mniej rejestracji nowych przedsiębiorstw niż rok wcześniej.

(AKTUALIZACJA 2025-02-17): Wg danych COIG, w 2024 r. opublikowano w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz Krajowym Rejestrze Zadłużonych 433 ogłoszenia związane z upadłością firm, a 4565 to ogłoszenia rozpoczęcia postępowania restrukturyzacyjnego.

W opublikowanym w lutym raporcie „Bariery prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce”, Związek Przedsiębiorców i Pracodawców zapytał przedstawicieli biznesu o największe przeszkody i utrudnienia jakie napotykają w codziennej działalności. Na pierwszych miejscach przedsiębiorcy wskazali: wysokie koszty pracy, niestabilność prawa, wysokie podatki, nadmiar obowiązków biurokratycznych i samowola urzędników. Niejasne przepisy to bariera rozwojowa aż dla 91% mikro- i małych przedsiębiorstw.

Jak firmy radzą sobie z problemami?

Trudno znaleźć rozwiązanie dla problemów biurokracji i wysokich kosztów pracy, kształtowanych odgórnie polityką państwa. Ciężar pozostałych: skomplikowanie przepisów i nadmierne opodatkowanie, firmy mogą próbować łagodzić, korzystając z pomocy prawnej, doradztwa podatkowego.

Dlaczego firma w Polsce potrzebuje prawnika?

Dlaczego aż ponad 90% małych firm wskazuje na niejasność przepisów jako główną przeszkodę w rozwoju swojego biznesu? Bo dla nich stanowi to znacznie większy problem niż dla dużych przedsiębiorstw, które mają swoich radców prawnych, doradców podatkowych i księgowych, albo całe działy prawne. Mniejsze firmy muszą posiłkować się zewnętrznym wsparciem. Do tego większość stale korzysta tylko z usług biura rachunkowego, księgowej, bo rzetelnego prowadzenia ksiąg na co dzień wymagają od nich przepisy. Do adwokata, radcy, czy doradcy podatkowego, przedsiębiorcy zgłaszają się przeważnie dopiero wtedy, gdy potrzeba pomocy w starciu z urzędnikami, ochrony interesu w postępowaniu, sporze toczonym przed sądem, albo zadaniowo – np. na etapie przystępowania do nowej inwestycji. Kluczowe powody, dla których przedsiębiorcy potrzebują prawnika:

Skomplikowane przepisy prawne – polskie prawo, zarówno cywilne, handlowe, gospodarcze, podatkowe, karne, czy prawo pracy, jest złożone i często nowelizowane. Dotyczy to także prawa unijnego, które również obowiązuje polskich przedsiębiorców. Bez odpowiedniej wiedzy prawniczej mogą oni nie być w stanie skutecznie nawigować po tych zmianach i obowiązujących regulacjach, co może prowadzić do naruszeń prawa, których konsekwencje mogą prowadzić do wysokich kar i upadku firmy.

Zarządzanie ryzykiem – prawnicy pomagają firmom w identyfikacji i zarządzaniu ryzykiem prawnym. Mogą doradzić, jak unikać sytuacji, które mogą prowadzić do sporów czy odpowiedzialności prawnej.

Umowy i kontrakty – usługi prawnicze sprawdzają się przy przygotowywaniu i analizie umów oraz kontraktów, co minimalizuje ryzyko zawarcia niekorzystnych, czy wręcz szkodliwych dla firmy porozumień. Dobre umowy chronią interesy firmy i zapobiegają przyszłym procesom i sporom.

Ryzyko sporów prawnych – w przypadku powstania sporu z kontrahentami, pracownikami czy organami państwa, brak profesjonalnego wsparcia może skutkować niekorzystnymi rozstrzygnięciami dla przedsiębiorcy. Radcowie prawni i adwokaci potrafią skutecznie reprezentować interesy firm w sądzie oraz podczas negocjacji z wierzycielami, dłużnikami i kontrahentami, co może zapobiec kosztownym i długotrwałym konfliktom.

Nieznajomość prawa pracy – przepisy prawa pracy, zwłaszcza przy różnorodności charakterów pracy i formach zatrudnienia, są szczególnie skomplikowane, a ich nieprzestrzeganie może prowadzić do sporów z pracownikami oraz nałożenia kar przez inspekcję pracy. Prawnicy pomagają w tworzeniu regulaminów, umów o pracę oraz doradzają w kwestiach związanych z zatrudnianiem i zwalnianiem pracowników.

Compliance – firmy muszą przestrzegać licznych regulacji dotyczących ochrony danych, ochrony środowiska, zdrowia i bezpieczeństwa pracy, itp. Prawnicy pomagają firmom w utrzymaniu zgodności prowadzonej działalności z tymi regulacjami, co zapobiega karom i sankcjom.

Restrukturyzacja i upadłość w przypadku problemów finansowych, prawnicy posiadają wiedzę na temat tego, jakie odpowiednie kroki związane z restrukturyzacją czy przeprowadzeniem procesu upadłościowego. Pomoc prawnika w takich sytuacjach może zapobiec całkowitemu upadkowi firmy lub zminimalizować straty.

Podsumowując, brak wsparcia prawnego może znacząco utrudnić działalność firmy w Polsce, prowadząc do licznych problemów prawnych, finansowych i operacyjnych, które mogą ostatecznie przyczynić się do upadku firmy.

Doradca podatkowy w firmie

Co prawda doradca podatkowy to również przedstawiciel zawodu prawniczego. Jednak z uwagi na osobno podnoszoną przez przedsiębiorców barierę prowadzenia przedsiębiorstwa jaką stanowią podatki, warto przedstawić oddzielnie powody, dla których firmom potrzebne jest wsparcie doradcy podatkowego.

Skomplikowane przepisy podatkowe – polskie prawo podatkowe jest bardzo złożone, często zmieniane i pełne szczegółowych wymagań, a przede wszystkim pełne niejasności i nieprecyzyjnych postanowień i instytucji, z których rozumieniem problemy mają same organy podatkowe i sądy. Wyrazem tego są liczne spory, w których nad wyraz często sądy prezentują zgoła odmienne rozumienie przepisów prawa podatkowego niż urzędnicy skarbowi. A brak znajomości tych przepisów nie zwalnia przedsiębiorcy z odpowiedzialności i może prowadzić do nieświadomego naruszania prawa.

Ryzyko błędów w rozliczeniach – pomyłki w deklaracjach podatkowych mogą skutkować koniecznością poniesienia ciężaru odsetek. Błędy mogą też prowadzić do długotrwałych i kosztownych kontroli podatkowych. Wsparcie doradcy podatkowego pozwala uniknąć tego ryzyka.

Brak optymalizacji podatkowej – doradcy podatkowi pomagają firmom w legalnym, zgodnym z prawem zmniejszaniu nadmiernych obciążeń podatkowych, m.in. poprzez zastosowanie odpowiednich ulg i odliczeń, a także i innych form dozwolonej optymalizacji. Bez ich pomocy firmy mogą płacić wyższe podatki niż to konieczne.

Zarządzanie płynnością finansową – brak efektywnego zarządzania podatkami może prowadzić do problemów z płynnością finansową. Firma w Polsce może nie być w stanie sprostać nagłym, nieprzewidzianym zobowiązaniom podatkowym, co zagraża jej stabilności.

Doradztwo strategiczne – doradcy podatkowi nie tylko pomagają w rozliczeniach, ale również doradzają w kwestiach strategicznych, takich jak struktura firmy, planowanie finansowe, zatrudnienie czy inwestycje. Bez ich wsparcia firmy mogą podejmować niekorzystne decyzje biznesowe.

Zmniejszone ryzyko prawne – doradcy podatkowi pomagają firmom w zachowaniu zgodności prowadzonej działalności gospodarczej z przepisami prawa podatkowego, co zmniejsza ryzyko sporów z organami podatkowymi. Problemy prawne mogą prowadzić do kosztownych postępowań i wizerunkowych strat.

Podsumowując, bez wsparcia doradcy podatkowego firma w Polsce narażona jest na liczne ryzyka, które mogą znacząco wpłynąć na jej stabilność finansową i operacyjną, prowadząc w skrajnych przypadkach do upadku i likwidacji prowadzonej działalności.

Autor: Robert Nogacki, radca prawny, partner zarządzający, Kancelaria Prawna Skarbiec, specjalizująca się w doradztwie prawnym, podatkowym oraz strategicznym dla przedsiębiorców

Robert Nogacki

Robert Nogacki jest radcą prawnym, założycielem i partnerem zarządzającym Kancelarii Prawnej Skarbiec, działającej nieprzerwanie od 2006 roku.

Prawo jest równe dla wszystkich, ale strony rzadko są równe: po jednej stoi organizacja, która ma czas, pieniądze i prawników, po drugiej człowiek, który ma jedną firmę, jedne oszczędności i jedno życie.

Klienci rzadko przychodzą do niego z problemem prawnym. Przychodzą z problemem, który ma także stronę prawną: z kontrolą, która zaczęła się od jednej faktury, z pieniędzmi powierzonymi komuś, kto zniknął, z firmą, którą trzeba przekazać dalej, zanim będzie za późno. Większość takich spraw rozstrzyga się na długo przed pierwszym pismem, w decyzjach podjętych bez pytania i w terminach, o których nikt nie pamiętał. Dlatego zaczyna od pytania, jak klient trafił w to miejsce, a nie od tego, co powinien był zrobić.

Doradza przedsiębiorcom i rodzinom z kilkunastu krajów, także tym, którym fiskus właśnie zajął konto i którzy nie wiedzą, co robić jutro rano. Broni ich w kontrolach podatkowych i celno-skarbowych, w sporach z organami podatkowymi i w sprawach karnych skarbowych. Reprezentuje poszkodowanych w oszustwach inwestycyjnych i piramidach finansowych. Pomaga rodzinom zakładać fundacje rodzinne i planować sukcesję, żeby dorobek życia przetrwał dłużej niż jedno pokolenie.

Nie każdą sprawę da się wygrać. Każdą da się prowadzić tak, żeby klient wiedział, na czym stoi. Od 2006 roku reprezentuje pokrzywdzonych w sprawie WGI (Warszawskiej Grupy Inwestycyjnej), jednej z najdłuższych spraw karnych w historii polskiego rynku finansowego, bo są rzeczy, których nie wolno zostawić w połowie, nawet jeśli trwają dwie dekady. W sprawie upadłej giełdy kryptowalut Zonda (Zondacrypto, operator BB Trade Estonia OÜ) reprezentuje kilkuset poszkodowanych w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Krajową i w estońskim postępowaniu upadłościowym.

Kancelaria Prawna Skarbiec jest notowana w rankingach największych firm doradztwa podatkowego Dziennika Gazety Prawnej i Rzeczpospolitej, a w latach 2015 do 2018 czterokrotnie otrzymała Medal Europejski Business Centre Club i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego. Robert Nogacki publikuje regularnie, w prasie i na stronie kancelarii, dla ludzi, którzy mają problem, a nie dyplom prawnika, bo opinia prawna, której klient nie rozumie, chroni tylko prawnika.

Wierzy, że najlepsza porada prawna to ta, dzięki której klient nigdy nie musi stanąć przed sądem.