Oskarżenie o udział w karuzeli VAT – jak skutecznie obalić zarzuty organów skarbowych

Oskarżenie o udział w karuzeli VAT to jedno z najpoważniejszych zagrożeń, z jakimi może zmierzyć się przedsiębiorca prowadzący działalność w tzw. branżach wrażliwych. Zarzut uczestnictwa w oszustwie karuzelowym niesie ze sobą nie tylko konsekwencje podatkowe w postaci odmowy prawa do odliczenia VAT czy zakwestionowania zwrotu podatku, ale również ryzyko odpowiedzialności karnej skarbowej. Poniżej przedstawiamy sprawę, w której przedsiębiorca z branży elektronicznej skutecznie zakwestionował ustalenia organów podatkowych.

Stan faktyczny – kontrola podatkowa i zarzut karuzeli VAT

W 2017 roku naczelnik jednego z warszawskich urzędów skarbowych wszczął kontrolę podatkową w firmie prowadzącej działalność w branży fotograficznej oraz hurtowej sprzedaży sprzętu elektronicznego i telekomunikacyjnego. Handel elektroniką należy do tzw. branż wrażliwych, które organy skarbowe traktują ze szczególną podejrzliwością ze względu na częste występowanie w nich nieprawidłowości.

W protokole pokontrolnym organ zarzucił przedsiębiorcy uczestnictwo w karuzeli VAT. Według ustaleń naczelnika podatnik miał:

• zawyżyć wartość wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów o 2 800 000 zł,
• w konsekwencji zawyżyć kwotę VAT wykazanego do zwrotu o 400 000 zł.

Kluczowym elementem oskarżenia o udział w karuzeli VAT było założenie organu, że faktury, którymi posługiwał się przedsiębiorca, były nierzetelne i dokumentowały transakcje, które w rzeczywistości nie miały miejsca.

Pierwsza linia obrony – częściowe obalenie zarzutów

Reprezentujący firmę radca prawny Robert Nogacki z Kancelarii Prawnej Skarbiec podjął obronę przedsiębiorcy przed oskarżeniem o udział w karuzeli VAT. Skutecznie wykazał dowody obalające twierdzenia o świadomym uczestnictwie podatnika w przestępczym procederze.

W toku postępowania podatkowego naczelnik urzędu skarbowego musiał przyznać, że nie jest w stanie udowodnić, iż do części zakwestionowanych dostaw faktycznie nie doszło. W styczniu 2021 roku organ wydał decyzję podatkową, w której częściowo przyznał rację podatnikowi.

Przedsiębiorca wniósł odwołanie od decyzji w zakresie, w jakim pozostawała ona dla niego niekorzystna – organ nadal odmawiał zwrotu kilkuset tysięcy złotych VAT.

Postępowanie odwoławcze – przełomowa decyzja dyrektora izby

W sierpniu 2021 roku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie wydał decyzję, w której przychylił się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Organ II instancji stwierdził w szczególności, że:

Brak dowodów na nierzetelność faktur – naczelnik nie wskazał dowodów potwierdzających, że sporne faktury były nierzetelne. Nie wykazał, że dokumentowały one czynności, które w rzeczywistości nie zostały dokonane.

Nieudowodnienie uczestnictwa w karuzeli VAT – organ I instancji nie przedstawił wystarczających dowodów na świadome uczestnictwo przedsiębiorcy w oszustwie karuzelowym.

Liczne uchybienia proceduralne – dyrektor izby administracji skarbowej wytknął naczelnikowi szereg nieprawidłowości w prowadzeniu postępowania.

Decyzja organu odwoławczego była niemal w 100% zbieżna z zarzutami podniesionymi przez pełnomocnika przedsiębiorcy.

Kontrowersyjna decyzja – uchylenie zamiast umorzenia

Pomimo stwierdzenia tak daleko idących uchybień w działaniu organu I instancji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie zakończył sprawy w sposób definitywnie korzystny dla podatnika. Zamiast uchylić decyzję naczelnika i umorzyć postępowanie – co stanowiłoby naturalne rozstrzygnięcie wobec braku dowodów winy – nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy.

Co więcej, w uzasadnieniu decyzji dyrektor wskazał organowi I instancji, w jaki sposób powinien prowadzić dalsze postępowanie, aby jednak doprowadzić do określenia zobowiązania podatkowego.

Takie działanie rodzi poważne wątpliwości z punktu widzenia zasady praworządności. Skoro organ odwoławczy potwierdził, że naczelnik nie wykazał żadnych nieprawidłowości po stronie przedsiębiorcy, naturalną konsekwencją powinno być uchylenie wadliwej decyzji i zwrot podatnikowi należnych mu środków finansowych.

Skarga do sądu administracyjnego

Biorąc pod uwagę charakter rozstrzygnięcia organu II instancji, przedsiębiorca – pomimo teoretycznie korzystnej dla niego decyzji uchylającej – zdecydował się zaskarżyć ją do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Jak podsumował reprezentujący przedsiębiorcę mec. Robert Nogacki:

„Działanie organu świadczy o uporczywym dążeniu do oskarżenia przedsiębiorcy, wbrew logice przedstawionych w sprawie dowodów. Nie możemy nie przeciwstawić się takiemu postępowaniu organów skarbowych, dlatego skierowaliśmy sprawę do rozpatrzenia przez wojewódzki sąd administracyjny.”

Oskarżenie o udział w karuzeli VAT – wnioski praktyczne

Przedstawiona sprawa ilustruje kilka istotnych kwestii dotyczących obrony przed oskarżeniem o udział w karuzeli VAT:

Ciężar dowodu spoczywa na organie – to organ podatkowy musi udowodnić, że podatnik świadomie uczestniczył w oszustwie karuzelowym. Samo prowadzenie działalności w branży wrażliwej nie może stanowić podstawy do automatycznego kwestionowania transakcji.

Nierzetelność faktur wymaga udowodnienia – organ nie może zakładać, że faktury są nierzetelne tylko dlatego, że dotyczą transakcji w branży wrażliwej. Musi przedstawić konkretne dowody na to, że dokumentowane czynności nie miały miejsca.

Dobra wiara podatnika – przedsiębiorca, który dochował należytej staranności przy weryfikacji kontrahentów, nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji oszustw popełnionych przez inne podmioty w łańcuchu dostaw.

Konieczność aktywnej obrony – bierna postawa wobec zarzutów organów skarbowych może prowadzić do niekorzystnych rozstrzygnięć. Skuteczna obrona wymaga profesjonalnego wsparcia prawnego i aktywnego kwestionowania ustaleń organów na każdym etapie postępowania.

Kontrola sądowa decyzji – nawet teoretycznie korzystna decyzja organu odwoławczego może wymagać zaskarżenia, jeżeli nie kończy definitywnie sprawy lub zawiera wytyczne sugerujące z góry założony wynik ponownego postępowania.

Jak bronić się przed oskarżeniem o udział w karuzeli VAT?

Przedsiębiorcy, którzy zostali oskarżeni o udział w karuzeli VAT lub obawiają się takiego zarzutu, powinni:

1. Zabezpieczyć dokumentację – zgromadzić wszystkie dokumenty potwierdzające realność transakcji: umowy, korespondencję, dokumenty przewozowe, potwierdzenia płatności.
2. Wykazać należytą staranność – udokumentować procedury weryfikacji kontrahentów stosowane w firmie, w tym sprawdzanie statusu VAT, historii działalności, referencji.
3. Skorzystać z profesjonalnej pomocy – oskarżenie o udział w karuzeli VAT to poważna sprawa wymagająca wsparcia kancelarii prawnej specjalizującej się w sporach podatkowych.
4. Aktywnie uczestniczyć w postępowaniu – składać wnioski dowodowe, kwestionować ustalenia organu, korzystać z prawa do czynnego udziału w postępowaniu.
5. Nie składać pochopnych wyjaśnień – każde oświadczenie złożone w toku kontroli podatkowej czy kontroli celno-skarbowej może zostać wykorzystane przeciwko podatnikowi.

Pomoc prawna w sprawach karuzeli VAT

Kancelaria Prawna Skarbiec posiada wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu spraw dotyczących oskarżeń o udział w karuzeli VAT. Reprezentujemy przedsiębiorców na wszystkich etapach postępowania – od kontroli podatkowej, przez postępowanie podatkowe i odwoławcze, aż po postępowanie przed sądami administracyjnymi i Naczelnym Sądem Administracyjnym.

W przypadku zarzutów o charakterze karnym skarbowym zapewniamy również obronę w postępowaniu karnym skarbowym.

Robert Nogacki

Założyciel i Partner Zarządzający Kancelarii Prawnej Skarbiec, uznanej przez Dziennik Gazetę Prawną za jedną z najlepszych firm doradztwa podatkowego w Polsce (2023, 2024). Radca prawny z 19-letnim doświadczeniem, obsługujący przedsiębiorców z list Forbes oraz innowacyjne start-upy. Jeden z najczęściej cytowanych ekspertów prawa gospodarczego i podatkowego w polskich mediach, regularnie publikujący w Rzeczpospolitej, Gazecie Wyborczej i Dzienniku Gazecie Prawnej. Autor publikacji „AI Decoding Satoshi Nakamoto. Artificial Intelligence on the Trail of Bitcoin’s Creator” oraz współautor nagrodzonej książki „Bezpieczeństwo współczesnej firmy”. Profil LinkedIn: 18.5 tys. obserwujących, 4 mln odsłon rocznie. Nagrody: 4-krotny laureat Medalu Europejskiego, Złota Statuetka Lidera Polskiego Biznesu, tytuł „International Tax Planning Law Firm of the Year in Poland”. Specjalizuje się w strategicznym doradztwie prawnym, planowaniu podatkowym i zarządzaniu kryzysowym dla biznesu.