Podatek u źródła
Wprowadzenie: znaczenie opodatkowania u źródła
Podatek u źródła (ang. withholding tax) — mechanizm, za pomocą którego państwo źródła dochodu pobiera zryczałtowany podatek dochodowy w momencie wypłaty na rzecz odbiorcy niebędącego rezydentem podatkowym — zajmuje szczególne miejsce w architekturze międzynarodowego prawa podatkowego. Pomimo pozornej prostoty jako instrumentu poboru, instytucja ta funkcjonuje na przecięciu trzech fundamentalnych napięć: suwerennej prerogatywy państw do opodatkowania działalności gospodarczej na ich terytorium, imperatywu swobodnego przepływu kapitału w zintegrowanej gospodarce globalnej oraz coraz pilniejszej potrzeby przeciwdziałania erozji krajowych baz podatkowych poprzez agresywne strukturyzowanie transgraniczne. Niewiele instrumentów polityki fiskalnej tak bezpośrednio angażuje konkurujące roszczenia państwa źródła i państwa rezydencji, a jeszcze mniej okazało się równie trwałymi w obliczu kolejnych fal reform.
Konceptualne początki podatku u źródła wynikają z pragmatycznego rozpoznania, że państwo traci efektywną zdolność opodatkowania dochodu wygenerowanego na jego terytorium, gdy rzeczywisty beneficjent przebywa poza jego zasięgiem jurysdykcyjnym. Nakładając obowiązek pobrania podatku na płatnika krajowego — podmiot pozostający w pełni w zasięgu egzekucyjnym państwa źródła — mechanizm ten elegancko rozwiązuje lukę w zakresie zgodności (compliance gap), która w przeciwnym razie towarzyszyłaby opodatkowaniu nierezydentów. Model „pay-as-you-earn” eliminuje potrzebę bezpośredniego kontaktu administracyjnego między organem podatkowym państwa źródła a zagranicznym beneficjentem, redukując zarówno koszty administracyjne, jak i ryzyko uchylania się od opodatkowania. Podatek u źródła dotyczy przede wszystkim kategorii dochodów pasywnych — dywidend, odsetek i należności licencyjnych — charakteryzujących się łatwością transferu transgranicznego i brakiem konieczności fizycznej obecności odbiorcy w jurysdykcji źródła.
Niniejszy artykuł stanowi kompleksową analizę ram strukturalnych i doktrynalnych regulujących podatek u źródła we współczesnym międzynarodowym porządku podatkowym. Część II osadza instytucję w jej podstawach teoretycznych. Część III analizuje rozbieżne podejścia Konwencji Modelowych OECD i ONZ oraz dynamikę konkurencji podatkowej prowadzącej do erozji stawek. Część IV omawia główne mechanizmy przeciwdziałania nadużyciom. Część V rozpatruje architekturę proceduralną rozstrzygania sporów, a część VI ocenia wyzwania cyfryzacji gospodarki i ewoluujące wymogi substancji ekonomicznej.
Podstawy teoretyczne podatku u źródła: terytorialność, przynależność ekonomiczna i prawo do opodatkowania
Normatywne uzasadnienie opodatkowania u źródła opiera się na zasadzie suwerenności terytorialnej oraz doktrynie przynależności ekonomicznej (economic allegiance) — twierdzeniu, że państwo udostępniające infrastrukturę prawną, instytucjonalną i gospodarczą umożliwiającą generowanie dochodu jest uprawnione do udziału w wynikającej z tego korzyści fiskalnej. Utrzymując stabilne otoczenie regulacyjne, egzekwując zobowiązania umowne i tworząc warunki dla produktywnej działalności gospodarczej, państwo źródła kreuje przesłanki generowania dochodu, a jego roszczenie do części przychodów podatkowych stanowi — w tym ujęciu — kwestię sprawiedliwości dystrybutywnej, nie zaś jedynie wygody administracyjnej.
Z perspektywy funkcjonalnej podatek u źródła stanowi niezbędne zabezpieczenie przed całkowitą utratą wpływów podatkowych w sytuacji, gdy nierezydent nie podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w państwie źródła. W braku tego mechanizmu państwo byłoby całkowicie zależne od gotowości i zdolności państwa rezydencji do egzekwowania obowiązków podatkowych od dochodów zagranicznych swoich rezydentów — założenie, które w praktyce często okazuje się zawodne. Uzasadnienie ekonomiczne uzupełnia zatem uzasadnienie wynikające z suwerenności: podatek u źródła funkcjonuje jako forma świadczenia fiskalnego za dostęp nierezydenta do rynku, siły roboczej, zasobów naturalnych i ochrony prawnej państwa źródła.
Konstrukcja prawna podatku u źródła wyróżnia się tym, że przekształca krajowego płatnika w quasi-organ podatkowy państwa, odpowiedzialny za obliczenie, pobranie i odprowadzenie podatku. Ta pośredniczość eliminuje deficyt egzekucyjny właściwy opodatkowaniu transgranicznemu, lecz wprowadza własne złożoności — w tym alokację odpowiedzialności w przypadku błędu lub braku zgodności, obciążenie administracyjne nakładane na płatników oraz ryzyko nadmiernego pobrania podatku, gdy płatnik stosuje stawki krajowe bez uwzględnienia redukcji traktatowych w zakresie dywidend, odsetek i należności licencyjnych.
Ramy traktatowe i dynamika konkurencyjna
Alokacja praw do opodatkowania transgranicznych dochodów pasywnych dokonuje się przede wszystkim za pośrednictwem bilateralnych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których zdecydowana większość wzorowana jest na jednym z dwóch konkurujących szablonów: Konwencji Modelowej OECD lub Konwencji Modelowej ONZ. Rozbieżność między tymi ramami odzwierciedla fundamentalną różnicę zdań co do sprawiedliwego podziału władztwa podatkowego między państwami eksportującymi kapitał a państwami importującymi kapitał.
Model OECD, opracowany pod egidą organizacji zrzeszającej głównie kraje wysoko uprzemysłowione, systematycznie faworyzuje państwo rezydencji. Jego postanowienia eliminują lub istotnie redukują stawki podatku u źródła od dywidend, odsetek i należności licencyjnych, odzwierciedlając interesy państw, których rezydenci są netto eksporterami kapitału. Leżąca u podstaw logika polityczna zakłada, że eliminacja opodatkowania u źródła ułatwia swobodny przepływ inwestycji, redukuje łączne obciążenie podatkowe transakcji transgranicznych i sprzyja efektywności ekonomicznej. Czy korzyści te rozkładają się równomiernie między strony danej umowy, pozostaje kwestią odrębną i sporną.
Model ONZ zachowuje natomiast szersze prawa podatkowe państwa źródła, uznając uzasadniony interes krajów importujących kapitał — często krajów rozwijających się — w zachowaniu znaczącego udziału w bazie podatkowej generowanej przez inwestycje zagraniczne na ich terytorium. Podejście to odzwierciedla troskę dystrybutywną: tam, gdzie gospodarka krajowa państwa źródła dostarcza pracy, infrastruktury i popytu czyniących inwestycje zagraniczne rentownymi, skierowanie całości wynikających z nich przychodów podatkowych do jurysdykcji inwestora jest co najmniej dyskusyjne.
Praktyczna interakcja między konkurującymi modelami rodzi dobrze udokumentowane zjawisko konkurencji podatkowej w negocjacjach traktatowych. Dowody empiryczne wskazują na trwały „wyścig do dna” (race to the bottom), w którym państwa — zwłaszcza te o otwartych gospodarkach i ograniczonej sile negocjacyjnej — oferują coraz niższe stawki podatku u źródła w umowach bilateralnych w celu przyciągnięcia inwestycji zagranicznych. Paradoks jest oczywisty: same ustępstwa mające stymulować napływ kapitału mogą z czasem erodować bazę podatkową państwa źródła w stopniu niwelującym korzyści z większych inwestycji. Warto zauważyć, że Konwencja Wielostronna (MLI), która weszła w życie 1 lipca 2018 r., zmodyfikowała już ponad 1650 umów bilateralnych, wprowadzając minimalny standard w ramach BEPS Akcji 6 — co stanowi bezpośrednią odpowiedź instytucjonalną na tę dynamikę erozyjną.
Mechanizmy przeciwdziałania nadużyciom: rzeczywisty właściciel, PPT i harmonizacja unijna
Skuteczność podatku u źródła jako instrumentu fiskalnego zależy w sposób krytyczny od integralności otaczającej go architektury antyabuzywnej. Trzy mechanizmy zasługują na szczególną uwagę: wymóg rzeczywistego właściciela (beneficial ownership), test głównego celu (PPT) wprowadzony w ramach projektu BEPS oraz Dyrektywa UE o spółkach dominujących i zależnych.
Doktryna rzeczywistego właściciela (beneficial ownership)
Koncepcja rzeczywistego właściciela stanowi główny bastion doktrynalny przeciwko nadużywaniu obniżonych traktatowo stawek podatku u źródła. Rozwijana przez kolejne iteracje Komentarza OECD i udoskonalana przez międzynarodowe orzecznictwo, koncepcja ta wymaga, aby podmiot ubiegający się o korzyści traktatowe był rzeczywistym beneficjentem ekonomicznym dochodu — a nie jedynie przelotkową spółką, agentem czy „skrzynką pocztową” interponowaną w celu uzyskania preferencyjnych stawek traktatowych. Test beneficial ownership bezpośrednio adresuje praktykę treaty shopping: celowego kierowania dochodów przez jurysdykcje, których sieć traktatowa oferuje preferencyjne stawki, pomimo braku rzeczywistej substancji ekonomicznej podmiotu pośredniczącego.
Kontury doktrynalne koncepcji beneficial ownership pozostają jednakże przedmiotem znacznej niepewności. Sądy i organy podatkowe różnych jurysdykcji przyjęły odmienne formuły — jedne akcentując prawo do dysponowania dochodem, inne koncentrując się na substancji ekonomicznej działalności odbiorcy — a wynikająca z tego fragmentaryzacja stwarza wyzwania w zakresie compliance dla przedsiębiorstw wielonarodowych i ich doradców. Rewizja Komentarza OECD z 2014 r. miała na celu doprecyzowanie standardu, lecz można zasadnie argumentować, że fundamentalna niejednoznaczność utrzymuje się, zwłaszcza na granicy, gdzie motywacje komercyjne i optymalizacja podatkowa wzajemnie się przenikają.
Test głównego celu (PPT) i BEPS Akcja 6
Wprowadzenie testu głównego celu („PPT”) w ramach Akcji 6 projektu OECD/G20 BEPS stanowi paradygmatyczną zmianę w doktrynie antyabuzywnej. PPT funkcjonuje jako ogólna klauzula antyabuzywna, odmawiająca korzyści traktatowych, gdy uzasadnione jest przyjęcie, że uzyskanie tych korzyści było jednym z głównych celów danego uzgodnienia lub transakcji. Ta celowo szeroka formuła obejmuje nie tylko rażące przypadki treaty shopping, ale także graniczne uzgodnienia o osłabionej racjonalności komercyjnej.
Szerokość PPT wprowadza istotny stopień niepewności prawnej. Podatnicy muszą być przygotowani do wykazania, że ich struktury korporacyjne są wsparte rzeczywistymi powodami biznesowymi wykraczającymi poza uzyskanie korzyści podatkowych — ciężar, który w praktyce wymaga starannego dokumentowania substancji ekonomicznej, podejmowania decyzji operacyjnych i ponoszenia ryzyka. Implementacja PPT za pośrednictwem Konwencji Wielostronnej (MLI) przyspieszyła jej włączenie do ponad 1650 umów bilateralnych obejmujących ponad 100 jurysdykcji, fundamentalnie zmieniając międzynarodowy krajobraz podatkowy: formalne spełnienie wymogów traktatowych nie gwarantuje już automatycznego dostępu do ich korzyści.
Dyrektywa UE o spółkach dominujących i zależnych
W ramach Unii Europejskiej Dyrektywa o spółkach dominujących i zależnych stanowi najbardziej zaawansowany regionalny instrument harmonizacji traktowania dywidend wewnątrzgrupowych. Eliminując podatek u źródła od kwalifikowanych wypłat dywidend między spółkami dominującymi a ich spółkami zależnymi położonymi w różnych państwach członkowskich, dyrektywa konkretyzuje traktatowe swobody przedsiębiorczości i przepływu kapitału w ramach jednolitego rynku.
Liberalizujący charakter dyrektywy został z czasem złagodzony przez wprowadzenie przepisów antyabuzywnych, w tym ogólnej klauzuli przeciwko nadużyciom oraz wymogów substancji ekonomicznej. Ewolucja dyrektywy — od pierwotnego przyjęcia jako Dyrektywy Rady 90/435/EWG z 23 lipca 1990 r., poprzez kolejne nowelizacje, do obecnego przekształcenia w Dyrektywę 2011/96/UE — ilustruje trwałe napięcie między celem ułatwienia integracji gospodarczej a imperatywem ochrony baz podatkowych państw członkowskich. Trybunał Sprawiedliwości UE odegrał kluczową rolę w swoich przełomowych wyrokach z 26 lutego 2019 r. — tzw. „duńskich sprawach beneficial ownership” — które obejmowały dwa równoległe zestawy orzeczeń: sprawy połączone C-116/16 i C-117/16 dotyczące Dyrektywy o spółkach dominujących i zależnych (dywidendy) oraz sprawy połączone C-115/16, C-118/16, C-119/16 i C-299/16 dotyczące Dyrektywy o odsetkach i należnościach licencyjnych (Dyrektywa 2003/49/WE). Orzeczenia te łącznie potwierdziły po raz pierwszy, że ogólna zasada prawa UE zakazująca nadużycia prawa ma zastosowanie do dyrektyw dotyczących podatków bezpośrednich, i sformułowały solidny standard identyfikacji abuzywnych struktur conduit, który istotnie przekształcił wymogi substancji dla unijnych spółek holdingowych.
Rozstrzyganie sporów: procedura wzajemnego porozumiewania i jej ograniczenia
Gdy stosowanie podatku u źródła prowadzi do podwójnego opodatkowania lub konfliktów interpretacyjnych między partnerami traktatowymi, procedura wzajemnego porozumiewania („MAP”) służy jako główny mechanizm rozstrzygnięcia. W ramach MAP właściwe organy państw umawiających się prowadzą quasi-dyplomatyczny proces mający na celu wyeliminowanie opodatkowania niezgodnego z postanowieniami umowy. Procedura jest inicjowana przez podatnika, lecz prowadzona między organami suwerennymi, a jej wynik — w tradycyjnym ujęciu — nie jest wiążący dla żadnej ze stron.
Pomimo centralnej roli w systemie traktatowym, MAP jest obarczona dobrze udokumentowanymi niedoskonałościami. Postępowania są często przewlekłe, ciągnąc się latami, a nie miesiącami; proces pozbawiony jest przejrzystości; a niewiążący charakter procedury oznacza, że rozstrzygnięcie nie jest gwarantowane. Działania projektu BEPS na rzecz usprawnienia MAP — w tym wprowadzenie obowiązkowego wiążącego arbitrażu poprzez opcjonalne postanowienia części VI MLI — stanowią istotny, choć wciąż niepełny, krok ku modernizacji tej architektury rozstrzygania sporów. Należy podkreślić, że obowiązkowy arbitraż pozostaje opcjonalny w ramach MLI i nie wszystkie jurysdykcje sygnatariusze go przyjęły.
Wyzwania: cyfryzacja, substancja i przejrzystość
Cyfryzacja globalnej gospodarki stawia przed reżimem podatku u źródła fundamentalne wyzwania konceptualne i praktyczne. Tradycyjne kategorie dochodów pasywnych — dywidendy, odsetki i należności licencyjne — nie przystają do modeli biznesowych opartych na eksploatacji danych, platformach cyfrowych i świadczeniu usług zdalnych niewymagających fizycznej obecności w jurysdykcji źródła. W odpowiedzi szereg państw przyjęło jednostronne podatki od usług cyfrowych (DST) jako środki tymczasowe, podczas gdy wielostronne negocjacje w ramach BEPS 2.0 trwają. Proponowana realokacja praw do opodatkowania w ramach Filaru Pierwszego (Amount A), która miała fundamentalnie przedefiniować rolę tradycyjnego opodatkowania u źródła, napotkała istotne przeszkody polityczne: wielostronna konwencja otwarta do podpisu w 2023 r. nie weszła w życie, a wycofanie się Stanów Zjednoczonych z procesu istotnie zahamowało postępy. Na początku 2026 r. perspektywa kompleksowego rozwiązania wielostronnego w ramach Filaru Pierwszego jawi się jako znacznie bardziej odległa i niepewna niż pierwotnie zakładano.
W kontraście do zahamowanej trajektorii Filaru Pierwszego, globalny podatek minimalny w ramach Filaru Drugiego przeszedł gwałtownie od aspiracji do obowiązującego prawa. Dyrektywa implementacyjna UE zaczęła obowiązywać od 2024 r., a liczne inne jurysdykcje uchwaliły regułę włączenia dochodu (IIR) i regułę niedostatecznie opodatkowanych zysków (UTPR). Szczególne znaczenie dla niniejszej analizy ma reguła podlegania opodatkowaniu (Subject to Tax Rule — STTR) — mechanizm traktatowy pozwalający państwom źródła na nałożenie dodatkowego podatku u źródła na określone płatności transgraniczne, gdy dochód podlega efektywnej stawce podatkowej poniżej 9% w jurysdykcji odbiorcy. STTR bezpośrednio wzmacnia zatem tradycyjną architekturę podatku u źródła, przywracając prawa podatkowe państwa źródła w odniesieniu do niedostatecznie opodatkowanych dochodów pasywnych.
Równolegle standard substancji ekonomicznej ewoluował od formalistycznej weryfikacji fizycznej obecności do kompleksowej oceny rzeczywistej działalności gospodarczej. Współczesne wymogi obejmują nie tylko utrzymanie siedziby czy powołanie lokalnych dyrektorów, lecz również zatrudnienie wykwalifikowanego personelu, podejmowanie realnych decyzji zarządczych i ponoszenie faktycznego ryzyka gospodarczego. Ewolucja ta, napędzana przez inicjatywy antyabuzywne i wzmocnioną współpracę międzynarodową — w tym doktrynę sformułowaną w duńskich sprawach beneficial ownership — istotnie podnosi koszty compliance struktur transgranicznych, jednocześnie ograniczając możliwości agresywnej optymalizacji podatkowej. Rozwój Wspólnego Standardu Sprawozdawczości (CRS) w zakresie automatycznej wymiany informacji finansowych — wdrożonego przez ponad sto jurysdykcji — dodatkowo wzmacnia zdolność administracji podatkowych do weryfikacji substancji i bona fides struktur ubiegających się o korzyści traktatowe.
Przejrzystość podatkowa, ujęta szeroko, przekształca środowisko, w którym funkcjonuje podatek u źródła. Zdolność weryfikacji tożsamości i rezydencji rzeczywistych właścicieli, śledzenia łańcuchów własnościowych i krzyżowej weryfikacji przepływów finansowych między jurysdykcjami istotnie redukuje asymetrię informacyjną, która historycznie ułatwiała nadużycia traktatowe i uchylanie się od opodatkowania. Proliferacja ram międzynarodowej wymiany informacji podatkowych, w połączeniu z rozbudową rejestrów beneficjentów rzeczywistych i wymogów raportowania w podziale na kraje (CbCR), tworzy globalną infrastrukturę informacyjną, której implikacje dla opodatkowania u źródła dopiero zaczynają być w pełni doceniane.
Konkluzja: podatek u źródła na rozdrożu
Podatek u źródła, przy całej swej starożytności, pozostaje areną aktywnej kontestacji w międzynarodowej polityce podatkowej. Instytucja ta nadal pośredniczy w fundamentalnym napięciu między roszczeniem państwa źródła do udziału w dochodzie generowanym na jego terytorium a twierdzeniem państwa rezydencji o kompleksowej jurysdykcji podatkowej nad światowym dochodem swoich rezydentów. Trajektoria reform nie sugeruje prostego rozstrzygnięcia tego napięcia, lecz raczej kontynuację dialektyki między harmonizacją wielostronną a asercją jednostronną, między ułatwianiem inwestycji transgranicznych a ochroną krajowych baz podatkowych.
Sukces Instrumentu Wielostronnego w szybkiej modyfikacji ponad 1650 umów bilateralnych dowodzi wykonalności skoordynowanej reformy, lecz zahamowanie Filaru Pierwszego i proliferacja środków jednostronnych — zwłaszcza podatków od usług cyfrowych — unaoczniają granice międzynarodowego konsensusu. Tymczasem szybkie uchwalenie globalnego podatku minimalnego w ramach Filaru Drugiego, a w szczególności reguła STTR, już zaczęło przekształcać równowagę praw podatkowych, przywracając znaczące roszczenia państwa źródła wobec niedostatecznie opodatkowanych dochodów pasywnych. Czy te równoległe procesy ostatecznie wzmocnią, czy osłabią znaczenie tradycyjnego opodatkowania u źródła, zależy od ekonomii politycznej negocjacji wielostronnych i zdolności instytucji międzynarodowych do zarządzania dystrybucyjnymi konsekwencjami szybko ewoluującej gospodarki globalnej.
Pewne jest, że analityczne i doktrynalne pytania stawiane przez podatek u źródła — dotyczące suwerenności, równości, efektywności ekonomicznej i instytucjonalnego kształtu współpracy fiskalnej — będą nadal wymagać nieustannej uwagi naukowców, praktyków i decydentów politycznych.
Publikacje Kancelarii Skarbiec na temat podatku u źródła
2023-01-03: Withholding Tax to anglojęzyczne określenie tzw. podatku u źródła, czyli zryczałtowanego podatku dochodowego (PIT i CIT). Zobowiązanymi do jego poboru są płatnicy mający siedzibę, zakład zagraniczny, lub miejsce zamieszkania w kraju, w którym powstaje dochód, a więc w którym ma źródło przysporzenie. Takim płatnikiem będzie więc np. położona w Polsce spółka wypłacająca dywidendę swoim zagranicznym udziałowcom. Przy spełnieniu określonych obowiązków dokumentacyjnych płatnik może zostać zwolniony z poboru podatku u źródła, lub zastosować obniżoną stawkę, a w niektórych przypadkach wystąpić o zwrot nadpłaconego podatku, czyli zastosować mechanizm pay and refund. Od 1 stycznia 2023 r. zasady poboru podatku u źródła uległy modyfikacji, część zmian zaczęła obowiązywać 26 października 2022 r.
Usługi pośrednictwa, a podatek u źródła
2022-02-25: Działania organów podatkowych w zakresie podatku u źródła nie sprowadzają się jedynie do sfery ustawodawstwa, lecz wchodzą w obszar indywidualnych interpretacji podatkowych. Furtkę dla fiskusa otwiera tu nieprecyzyjny przepis art. 21 ust 1 lit. 2a ustawy o CIT, w którym ustawodawca odwołuje się do świadczeń „o podobnym charakterze” w odniesieniu do katalogu usług niematerialnych objętych podatkiem u źródła. Tak nieostre zdefiniowanie przepisu powoduje z jednej strony dużą niepewność podatników, dla których jedynym ratunkiem staje się zabezpieczenie transakcji poprzez otrzymanie indywidualnej interpretacji, a z drugiej strony wiąże się z pokusą nadinterpretacji prawa przez organy podatkowe. Przykładem w tym zakresie są usługi pośrednictwa, które choć niewymienione bezpośrednio w art. 21 ustawy o CIT, są często przedmiotem zapytań podatników.
Zorganizowanie przedstawicielstwa handlowego w Polsce a podatek u źródła
2021-11-17: Przedsiębiorcy produkujący towary często decydują się, by zlecić działalność handlową na zewnątrz organizacji, opierając się na systemie premii za sprzedaż produktów. Takie rozwiązanie pomaga w ekspansji na zagraniczne rynki, motywuje sprzedawców, ogranicza koszty personalne i minimalizuje konieczność rozliczania ich w różnych krajach. Dodatkowo przedsiębiorca nie musi rejestrować się na potrzeby podatku VAT. Są to oczywiste korzyści z takiego modelu współpracy, jednak istnieją też pewne ograniczenia. Świadczenie usług pośrednictwa może prowadzić do opodatkowania przychodów podatkiem u źródła. Problematyką tą zajął się Dyrektor Krajowej Izby Skarbowej w interpretacji z dnia 4 sierpnia 2021 r., sygn. akt 0111-KDIB1-3.4010.185.2021.2.PC.
Płatności zagraniczne do 2 mln zł bez dodatkowej weryfikacji
2020-09-09: Z dniem 1 stycznia 2019 r. ustawodawca wprowadził do przepisów dotyczących podatku u źródła kwestie dochowania należytej staranności przy weryfikacji warunków stosowania zwolnienia. Do oceny dochowania należytej staranności uwzględnić należy charakter oraz skalę działalności prowadzonej przez płatnika (art. 26 ust. 1 ustawy o CIT). W związku ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów oraz organów podatkowych płatnicy zastanawiają się, czy rzeczywiście powinni w bardzo szczegółowy sposób weryfikować każdą transakcję z kontrahentem zagranicznym, ponieważ taka weryfikacja zajmuje dużo czasu, opóźnia procesy płatności oraz kosztuje dużo administracyjnej pracy, a i tak jej efekty nie są pewne, tj. nie można wykluczyć, że kontrolujący urzędnicy będą mieć odmienne zdanie w tym temacie.
Rozszerzona definicja rzeczywistego właściciela – nowe wymagania dla podatników
Z dniem 1 stycznia 2019 r. w polskim prawie podatkowym pojawił się szereg zmian, na które przedsiębiorcy muszą się dokładnie przygotować. Jedną z nich są nowe regulacje dotyczące poboru podatku u źródła oraz powiązana z tą tematyką uszczegółowiona definicja rzeczywistego właściciela (tzw. beneficial owner), która w bardzo istotny sposób może wpływać na rozliczenie zryczałtowanego podatku dochodowego.
Nabycie usług ubezpieczeniowych a podatek u źródła
2021-05-14: Grupa kapitałowa spółek nabywała usługi ubezpieczeniowe od podmiotów zagranicznych. Organ podatkowy stwierdził, że przedsiębiorstwo powinno pobierać z tego tytułu podatek u źródła, bo zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2a ustawy o CIT ten 20-procentowy podatek pobiera się od przychodów z tytułu świadczeń gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze. Spółka wygrała w sądzie, który orzekł, że działanie organu w tej sprawie było co najmniej arbitralne.
2021-05-12: Polska spółka wynajmowała od niemieckiej firmy aluminiowe elementy, służące jej do ułożenia tymczasowych dróg dojazdowych. W oparciu o łączącą oba państwa umowę ws. unikania podwójnego opodatkowania dochody z czynszu za wynajem elementów niestanowiących urządzeń przemysłowych nie podlegają podatkowi u źródła. Fiskus stwierdził jednak, że sporne w tej sprawie panele aluminiowe i plastikowe maty to urządzenia przemysłowe, bo przecież wyprodukował je przemysł.
Airbnb zapłaci podatek u źródła we Włoszech. Czy platformy cyfrowe za chwilę zapłacą go w Polsce?
2022-09-15: Pośrednictwo w krótkoterminowym najmie lokali realizowane za pośrednictwem platform cyfrowych takich jak Airbnb może powodować obowiązek płacenia podatku u źródła – uważa polski Rzecznik Trybunału Sprawiedliwości UE Maciej Szpunar. Choć sprawa dotyczy opodatkowania działalności Airbnb we Włoszech, to wkrótce może mieć znaczenie również dla Polski (opinia Rzecznika w sprawie C-83/21 z 7 lipca 2022 r.).
Usługi hostingu nie podlegają podatkowi u źródła
2020-03-09: Postępujący rozwój techniczny przedsiębiorstw wymusza zwiększone nakłady na zakup różnego rodzaju usług informatycznych. W przypadku nabywania tego rodzaju usług z zagranicy lub od zakładów zagranicznych przedsiębiorców każdorazowo należy pochylić się nad tematyką dotyczącą podatku u źródła. Problematyka dotyczy w szczególności podmiotów funkcjonujących w ramach międzynarodowych grup kapitałowych, a także współpracujących z zagranicą.
2020-02-18: Zagraniczni przedsiębiorcy funkcjonują w Polsce często poprzez położony na terytorium Rzeczypospolitej zakład. Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej „pod. dochod. od os.”) przez zagraniczny zakład – pod warunkiem, że nic innego nie wynika z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania – rozumie się w szczególności stałą placówkę (np. oddział, przedstawicielstwo, biuro, fabryka), a także plac budowy, budowę lub pełnienie funkcji zarządczych na terytorium państwa. Pojęcie „zakładu” jest bardzo szerokie, dlatego jego analiza powinna być każdorazowo dokonywana przy rozpoczęciu współpracy z kontrahentem o międzynarodowym zasięgu.
Nowe zasady pobierania podatku u źródła, czyli nowe problemy podatników
Z początkiem 2019 r. weszły w życie istotne zmiany w podatkach dochodowych w tym, m.in. nowe regulacje w zakresie poboru podatku u źródła. W ich konsekwencji zwolnienie od podatku oraz stosowanie obniżonych stawek w momencie wypłaty należności w wielu przypadkach będzie niemożliwe, co doprowadzi do realnego wzrostu opodatkowania. I choć istnieje prawna możliwość późniejszego odzyskania nadwyżki, przedsiębiorców czeka cały szereg problemów.
Robert Nogacki – radca prawny (WA-9026), założyciel Kancelarii Prawnej Skarbiec.
Są prawnicy, którzy zajmują się prawem. I są tacy, którzy zajmują się problemami, na które prawo nie ma gotowej odpowiedzi. Od ponad dwudziestu lat Kancelaria Skarbiec pracuje na przecięciu prawa podatkowego, struktur korporacyjnych i ludzkiej niechęci do oddawania państwu więcej, niż się państwu należy. Doradzamy przedsiębiorcom z kilkunastu krajów – od tych z listy Forbesa po tych, którym fiskus właśnie zajął konto i którzy nie wiedzą, co robić jutro rano.
Jeden z najczęściej cytowanych ekspertów prawa podatkowego w polskich mediach – pisze dla Rzeczpospolitej, Dziennika Gazety Prawnej i Parkietu nie dlatego, że to dobrze wygląda w CV, lecz dlatego, że pewnych rzeczy nie da się wyjaśnić w piśmie procesowym i ktoś musi je powiedzieć głośno. Autor AI Decoding Satoshi Nakamoto. Sztuczna inteligencja na tropie twórcy Bitcoina. Współautor nagrodzonej książki Bezpieczeństwo współczesnej firmy.
Kancelaria Skarbiec zajmuje czołowe pozycje w rankingach kancelarii podatkowych Dziennika Gazety Prawnej. Czterokrotny laureat Medalu Europejskiego, laureat tytułu International Tax Planning Law Firm of the Year in Poland.
Specjalizuje się w sporach z organami skarbowymi, międzynarodowym planowaniu podatkowym, regulacjach kryptoaktywów i ochronie majątku. Od 2006 roku prowadzi sprawę WGI – jedną z najdłuższych spraw karnych w historii polskiego rynku finansowego, bo są rzeczy, których nie wolno zostawić w połowie, nawet jeśli trwają dwie dekady. Wierzy, że prawo jest zbyt poważne, żeby traktować je wyłącznie poważnie – i że najlepsza porada prawna to ta, dzięki której klient nigdy nie musi stanąć przed sądem.
