Darowizna przedsiębiorstwa dziecku a VAT
Darowizna przedsiębiorstwa dziecku a VAT. Czy przekazaniu prowadzonego przedsiębiorstwa towarzyszy opodatkowanie podatkiem od towarów i usług, jeśli przekazującym jest rodzic?
Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, przepisów tej ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa. W wydanej 5 sierpnia 2024 r. interpretacji indywidualnej Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przyznał, że pojęcie „transakcji zbycia” należy rozumieć w sposób zbliżony do terminu „dostawy towarów” w ujęciu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, czyli że obejmuje ona wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, nie tylko sprzedaż, ale m.in. również darowiznę (sygn. 0113-KDIPT1-3.4012.430.2024.1.MJ).
Przekazanie firmy rodzinnej
Wniosek o interpretację złożył przedsiębiorca prowadzący stację diagnostyczną pojazdów od 30 lat. W 2024 r. podjął decyzję o przejściu na emeryturę. W ramach zrządzania majątkiem i planowania sukcesji przedsiębiorca postanowił przekazać stery rodzinnego biznesu w ręce córki. W skład firmy wchodziły nieruchomości, maszyny, a także pracownicy oraz wszystkie zobowiązania i należności wynikające z umowy najmu i dzierżawy rzeczy ruchomych oraz nieruchomości, ze stosunku pracy, czy opłat za media i publicznoprawne. Składniki te stanowią przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 551 Kodeksu cywilnego. Tak przekazana firma rodzinna ma nadal funkcjonować pod rządami córki, bez konieczności angażowania przez dodatkowych składników majątkowych, które nie wchodziłyby w zakres nieodpłatnego przekazania.
Darowizna przedsiębiorstwa a VAT
Pokoleniowe przekazanie rodzinnej firmy miało nastąpić w formie darowizny. Przedsiębiorca planujący sukcesję zapytał, czy transakcja będzie mogła zostać nieopodatkowana podatkiem od towarów i usług. Córka zadeklarowała chęć i zamiar kontynuowania działalności firmy. Przed zawarciem umowy darowizny planowała założyć działalność gospodarczą w takim samym zakresie, co Wnioskodawca, tj. w zakresie diagnostyki i badań technicznych pojazdów mechanicznych z wykorzystaniem tych samych składników majątku. Dodatkowo: złożyć do właściwego Naczelnika urzędu skarbowego zgłoszenie VAT-R i zarejestrować się jako czynny podatnik VAT. Tak by bez dnia przerwy kontynuować prowadzenie firmy.
To musi być przedsiębiorstwo w rozumieniu przepisów
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał, że ze względu na szczególny charakter regulacji art. 6 pkt 1 ustawy o VAT, przewidującego wyłączenie przedmiotowe z opodatkowania VAT transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, musi być ona interpretowana ściśle. A to oznacza, że zbycie musi dotyczyć albo przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 K.c. (bo przepisy ustawy o VAT nie zawierają definicji przedsiębiorstwa), albo jego zorganizowanej części. Definicję tej ostatniej zawarto w art. 2 pkt 27e ustawy o podatku od towarów i usług.
Jak poinformował organ, kluczowym dla możliwości zakwalifikowania przedmiotu czynności prawnej jako przedsiębiorstwa w rozumieniu Kodeksu cywilnego, a więc i ustawy o VAT, jest ustalenie, że przedmiot ten stanowi zespół składników materialnych i niematerialnych o cechach zorganizowania oraz przeznaczenia do prowadzenia działalności gospodarczej – co potwierdza brzmienie art. 552 K.c. O zorganizowanym zespole składników decyduje to, czy można o nich mówić jako o zespole, a nie jako o zbiorze odrębnych elementów. DKIS na potwierdzenie swojego stanowiska powołał się na stanowisko z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2013 r., wydanego w sprawie sygn. akt II FSK 1896/11).
Przekazanie rodzinnej firmy bez VAT
Dyrektor KIS wskazał, że dodatkowo należy poddać pod ocenę, czy w związku z przekazaniem ww. zespołu składników istnieje zamiar dalszego kontynuowania przez nabywcę działalności gospodarczej prowadzonej przez zbywcę przy pomocy tych składników, a także rzeczywistą możliwość kontynuowania tej działalności w oparciu o te składniki.
Ponieważ ze zdarzenia przyszłego wynika, że Wnioskodawca zamierza przekazać w formie darowizny stację diagnostyczną wraz z nieruchomościami i urządzeniami diagnostycznymi w formie kompletnego przedsiębiorstwa zdatnego do prowadzenia działalności, zaś Córka Wnioskodawcy deklaruje wolę kontynuowania tej działalność w takim samym zakresie jak wcześniej, a umowę darowizny można traktować jako transakcję zbycia na gruncie art. 6 pkt 1 ustawy o VAT, DKIS potwierdził, że nie będzie ona podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Family Office, fundacja rodzinna i planowanie sukcesji
O tym w jaki sposób przekazać firmę, jej składniki i majątek warto decydować z pełną świadomością konsekwencji podatkowych i prawnych. Dobranie odpowiednich narzędzi sukcesji w zależności od celów nestora, jego dzieci a także ich indywidualnych uwarunkowań czy struktury przekazywanego przedsiębiorstwa jest elementem strategicznego planowania w ramach tzw. Family Office. Świadome podejście do tematu sukcesji znacznie zwiększa szanse przedsiębiorstwa na przetrwanie i tym samym na zabezpieczenie rodziny na kolejne pokolenia. Według badań prowadzonych na Uniwersytecie Connecticut w roku 2009, 47,7 % firm rodzinnych upada na skutek śmierci założyciela, zaś 29,8% – nieoczekiwanej śmierci właściciela. Jeśli ta zmiana miała charakter uporządkowany to odsetek niepowodzeń spada do 16,4%. Jeśli natomiast właściciel sam odszedł na emeryturę, przekazując stery w firmie za swojego życia, ale sprawując dalej kontrolę właścicielską, tu odsetek spada do 6,1%.
Autor: Robert Nogacki, radca prawny, partner zarządzający, Kancelaria Prawna Skarbiec, specjalizująca się w doradztwie prawnym, podatkowym oraz strategicznym dla przedsiębiorców
Robert Nogacki jest radcą prawnym, założycielem i partnerem zarządzającym Kancelarii Prawnej Skarbiec, działającej nieprzerwanie od 2006 roku.
Prawo jest równe dla wszystkich, ale strony rzadko są równe: po jednej stoi organizacja, która ma czas, pieniądze i prawników, po drugiej człowiek, który ma jedną firmę, jedne oszczędności i jedno życie.
Klienci rzadko przychodzą do niego z problemem prawnym. Przychodzą z problemem, który ma także stronę prawną: z kontrolą, która zaczęła się od jednej faktury, z pieniędzmi powierzonymi komuś, kto zniknął, z firmą, którą trzeba przekazać dalej, zanim będzie za późno. Większość takich spraw rozstrzyga się na długo przed pierwszym pismem, w decyzjach podjętych bez pytania i w terminach, o których nikt nie pamiętał. Dlatego zaczyna od pytania, jak klient trafił w to miejsce, a nie od tego, co powinien był zrobić.
Doradza przedsiębiorcom i rodzinom z kilkunastu krajów, także tym, którym fiskus właśnie zajął konto i którzy nie wiedzą, co robić jutro rano. Broni ich w kontrolach podatkowych i celno-skarbowych, w sporach z organami podatkowymi i w sprawach karnych skarbowych. Reprezentuje poszkodowanych w oszustwach inwestycyjnych i piramidach finansowych. Pomaga rodzinom zakładać fundacje rodzinne i planować sukcesję, żeby dorobek życia przetrwał dłużej niż jedno pokolenie.
Nie każdą sprawę da się wygrać. Każdą da się prowadzić tak, żeby klient wiedział, na czym stoi. Od 2006 roku reprezentuje pokrzywdzonych w sprawie WGI (Warszawskiej Grupy Inwestycyjnej), jednej z najdłuższych spraw karnych w historii polskiego rynku finansowego, bo są rzeczy, których nie wolno zostawić w połowie, nawet jeśli trwają dwie dekady. W sprawie upadłej giełdy kryptowalut Zonda (Zondacrypto, operator BB Trade Estonia OÜ) reprezentuje kilkuset poszkodowanych w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Krajową i w estońskim postępowaniu upadłościowym.
Kancelaria Prawna Skarbiec jest notowana w rankingach największych firm doradztwa podatkowego Dziennika Gazety Prawnej i Rzeczpospolitej, a w latach 2015 do 2018 czterokrotnie otrzymała Medal Europejski Business Centre Club i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego. Robert Nogacki publikuje regularnie, w prasie i na stronie kancelarii, dla ludzi, którzy mają problem, a nie dyplom prawnika, bo opinia prawna, której klient nie rozumie, chroni tylko prawnika.
Wierzy, że najlepsza porada prawna to ta, dzięki której klient nigdy nie musi stanąć przed sądem.
