Kryptowaluty i nowe technologie

 

Branża kryptoaktywów działa w 2026 roku w warunkach, jakich polski rynek finansowy jeszcze nie widział: unijne rozporządzenie MiCA stosuje się już w pełni, okres przejściowy dla dotychczasowych firm skończył się 1 lipca 2026 r., a Polska, po trzech uchwalonych i trzech zawetowanych ustawach, wciąż nie ma przepisów krajowych ani organu, który wydawałby licencje. Kto chce działać legalnie, musi dziś myśleć ponad granicami: licencja w innym państwie Unii, podatki rozliczane pod okiem systemu DAC8, procedury AML pisane na poważnie, a coraz częściej także zgodność z AI Act. Prowadzimy przez to wszystko od strony prawnej, podatkowej i bankowej, a gdy inwestycja w kryptoaktywa kończy się oszustwem, reprezentujemy poszkodowanych.

 

Obszary wsparcia

Katalog poniżej obejmuje sześć teoretycznie osobnych usług, które w rzeczywistości często się uzupełniają. Zezwolenie bez rachunku bankowego jest martwe, rachunek bez procedur AML nie przetrwa pierwszego pytania ze strony działu compliance banku, a rozliczenie podatkowe przygotowywane dopiero po kontroli kosztuje wielokrotnie więcej niż przegląd wykonany z własnej inicjatywy.

Dlatego zaczynamy od ustalenia kolejności działań: który element w danej strukturze jest warunkiem brzegowym, a który można zrealizować później — bez ryzyka, że cały projekt trzeba będzie budować od nowa.

Drugie założenie dotyczy tego, czego nie robimy. Jeżeli model biznesowy nie udźwignie wymogów organizacyjnych albo przyjęte rozliczenia nie obronią się przed organem, mówimy o tym od razu — a nie dopiero po odmowie lub wydaniu decyzji wymiarowej. Ta sama zasada działa w drugą stronę: tam, gdzie klient ma roszczenie, którego sam nie dostrzega, na przykład wobec Skarbu Państwa z tytułu skutków pata legislacyjnego, wskazujemy je i prowadzimy jako odrębną sprawę, a nie dodatek do bieżącej obsługi.

Brak implementacji MiCA a odszkodowanie

Firmy, które poniosły przez ten pat wymierną szkodę, mają poważne podstawy, by dochodzić odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa.

Licencja CASP - pomoc prawna

Wybór jurysdykcji, wniosek, polityki, substancja organizacyjna.

Rozliczenie podatkowe kryptowalut

Rozliczenia, interpretacje, staking i DeFi, przegląd historii przed erą DAC8.

Procedury AML

Ocena ryzyka, dokumentacja, travel rule, kontrole.

Wdrożenie AI Act

Inwentaryzacja, klasyfikacja, dokumentacja, nadzór.

Kryptowaluty - zakładanie kont bankowych

Rachunki i relacje bankowe dla struktury.

Pomoc poszkodowanym oszustw inwestycyjnych

Zawiadomienia, reprezentacja w postępowaniach, odzyskiwanie środków.

MiCA bez polskiej ustawy

Czyli stan gry

Rozporządzenie MiCA stosuje się w Polsce wprost, jak w całej Unii: od 30 czerwca 2024 r. wobec emitentów stablecoinów, od 30 grudnia 2024 r. wobec dostawców usług w zakresie kryptoaktywów. Podmioty świadczące zgodnie z prawem usługi w zakresie walut wirtualnych przed 30 grudnia 2024 r. mogły, na zasadach z art. 143 ust. 3 MiCA, korzystać z okresu przejściowego, który upłynął najpóźniej 1 lipca 2026 r. Do tej daty państwo powinno było wskazać organ nadzoru i procedurę licencyjną; trzy kolejne ustawy o rynku kryptoaktywów, uchwalone we wrześniu 2025 r., listopadzie 2025 r. i maju 2026 r., zostały zawetowane; przy dwóch pierwszych Sejmowi zabrakło głosów do odrzucenia weta, a trzecie weto, z czerwca 2026 r., czekało na rozstrzygnięcie sejmowe (stan: 21 sierpnia 2026 r.).

Skutek jest paradoksalny. Na polskim rynku legalnie działają dziś dostawcy z zezwoleniem CASP uzyskanym w innym państwie członkowskim, po dopełnieniu notyfikacji transgranicznej z art. 65 MiCA, na zasadzie unijnej swobody świadczenia usług. Polskie podmioty, którym własne państwo nie dało drogi do licencji, stanęły przed wyborem: przenieść licencjonowanie za granicę, zawiesić działalność objętą MiCA albo działać w strefie ryzyka, którego żaden zarząd nie powinien akceptować.

Uważamy, i uzasadniamy to w analizie o zaniechaniu legislacyjnym, że firmy, które poniosły przez ten pat wymierną szkodę, mają poważne podstawy, by dochodzić odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa: przede wszystkim z art. 417(1) § 4 Kodeksu cywilnego, a w części stanów faktycznych także z art. 417 k.c. i z unijnej zasady odpowiedzialności państwa za naruszenie prawa UE. Do wykazania pozostają obowiązek wydania przepisów, bezprawność zaniechania, szkoda i związek przyczynowy, i dokładnie tę pracę wykonujemy. To nie jest teoria na seminarium, tylko realna pozycja negocjacyjna i procesowa.

 

Licencja CASP: wejście do zawodu

Zezwolenie CASP (w obiegu rynkowym: licencja) jest dziś biletem wstępu do całego rynku Unii: uzyskane w jednym państwie, po notyfikacji działa paszportowo we wszystkich.

  • Pomagamy wybrać jurysdykcję licencyjną z głową, bo różnice w praktyce organów, kosztach i czasie postępowania są znaczne, a wybór podjęty pod presją terminu potrafi mścić się latami.
  • Przygotowujemy kompletny wniosek:

– program działalności

– polityki i procedury wymagane przez MiCA

– standardy techniczne

– strukturę właścicielską i ład korporacyjny

– dokumentację przeciwdziałania praniu pieniędzy

– wymogi kapitałowe

– plany ciągłości działania

Jedno mówimy wprost już na pierwszym spotkaniu: struktura, w której ta sama osoba jest beneficjentem, członkiem zarządu, MLRO i jedynym decydentem, budzi w praktyce organów zasadnicze zastrzeżenia co do konfliktu interesów i niezależności funkcji kontrolnych i w większości modeli zamyka drogę do zezwolenia; takich wniosków nie firmujemy. Substancja organizacyjna nie jest formalnością do obejścia, tylko warunkiem wykonalności całego projektu; jeżeli model biznesowy jej nie udźwignie, powiemy to przed złożeniem wniosku, nie po odmowie.

Szczegóły procesu opisujemy na stronie o licencji CASP i zgodności z MiCA, a granice wyłączeń dla projektów zdecentralizowanych analizujemy w opracowaniu o DeFi i wymogach licencyjnych MiCA.

Podatek od kryptowalut

19% i koniec ery niewidzialności

Polskie zasady PIT dla osób fizycznych są na tle Europy proste: dochód z odpłatnego zbycia walut wirtualnych to kapitały pieniężne opodatkowane stawką 19%, a zamiana kryptowaluty na kryptowalutę pozostaje neutralna podatkowo; podatek pojawia się przy wyjściu do pieniądza tradycyjnego, towaru lub usługi.

 

Prostota kończy się na brzegach systemu:

   Staking, airdropy, tokeny z genesis allocation, nagrody z protokołów DeFi czy krypto w spadku i darowiźnie (gdzie obok PIT trzeba pamiętać o podatku od spadków i darowizn) to obszary, w których linia interpretacyjna bywa niejednolita;

   Spółki, podmioty usługowe i struktury zagraniczne wymagają odrębnej analizy, bo reżim PIT ich nie obejmuje, a różnica zdań z organem kosztuje realne pieniądze.

   Tu pracujemy interpretacją indywidualną, opinią i dobrze prowadzoną ewidencją, zanim spór w ogóle powstanie.

 

Zmienia się natomiast otoczenie: od 1 stycznia 2026 r. giełdy i inni raportujący dostawcy zbierają dane o użytkownikach i transakcjach w reżimie DAC8, opartym na standardzie OECD CARF; pierwszym raportowanym okresem jest rok 2026, a pierwsza automatyczna wymiana informacji między administracjami podatkowymi ruszy w 2027 r. Raportowanie nie sięga wstecz, ale nowe dane dadzą organom punkt zaczepienia do badania wcześniejszych lat w granicach przedawnienia, także przy transakcjach prowadzonych za granicą. Dla uczciwie rozliczających się to zmiana kosmetyczna; dla zwlekających z uporządkowaniem historii to ostatni moment na przegląd rozliczeń z własnej inicjatywy, na własnych warunkach. Zakres usługi opisujemy na stronie o podatku od kryptowalut, a mechanikę raportowania w analizie DAC8.

 

AML: procedury, które muszą działać, nie tylko istnieć

Dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów podlegają obowiązkom AML/CFT: ocena ryzyka, procedury wewnętrzne, środki bezpieczeństwa finansowego, travel rule, a w zakresie zależnym od siedziby i modelu świadczenia usług w Polsce także raportowanie do GIIF. W praktyce licencyjnej i nadzorczej dokumenty AML są jednym z pierwszych elementów, które czyta organ, i pierwszym, co wychodzi na jaw przy incydencie. Piszemy procedury pod rzeczywisty model biznesowy, szkolimy zespół i przeprowadzamy przez kontrole; nie sprzedajemy segregatorów, które mają leżeć na półce. A gdy mimo procedur pojawia się zarzut z art. 299 Kodeksu karnego, wchodzimy z obroną karną.

AI Act i dane

Nowe technologie w naszej praktyce to nie tylko kryptoaktywa. Rozporządzenie o sztucznej inteligencji weszło w życie 1 sierpnia 2024 r. i nakłada obowiązki etapami:

   zakazy praktyk niedopuszczalnych stosuje się od 2 lutego 2025 r.,

   wymogi dla modeli ogólnego przeznaczenia od 2 sierpnia 2025 r.,

   większość pozostałych przepisów od 2 sierpnia 2026 r.,

   a część wymogów dla systemów wysokiego ryzyka dopiero od 2 sierpnia 2027 r.

Dla firm wdrażających AI w produktach finansowych, obsłudze klienta czy analityce oznacza to inwentaryzację systemów, klasyfikację ryzyka, dokumentację i nadzór człowieka, a wszystko w zgodzie z RODO i tajemnicami sektorowymi. Prowadzimy wdrożenia AI Act od audytu otwarcia po komplet dokumentacji.

Bank dla branży

Rachunek to też projekt prawny

Najlepsza licencja nie zarabia bez rachunku, a banki wciąż traktują branżę kryptoaktywów ostrożnościowo: derisking nie zniknął dlatego, że pojawiła się MiCA. Pomagamy zbudować bankowość struktury: od instytucji płatniczych otwartych na sektor, przez rachunki operacyjne i rachunki ochrony środków klientów (safeguarding), po relacje z bankami w jurysdykcji licencji. Więcej na stronie o bankowości dla firm kryptowalutowych.

Gdy technologia spotyka oszustwo

Druga strona tego rynku to poszkodowani: fałszywe platformy inwestycyjne, piramidy ubrane w tokeny, przejęte konta i wyprowadzone środki. Prowadzimy reprezentację ponad 130 klientów w postępowaniu karnym dotyczącym giełdy Zondacrypto oraz wieloletnie sprawy przeciwko oszustom inwestycyjnym; jeżeli szukasz pomocy jako poszkodowany, sprawdź co możemy zrobić, a czego nie możemy obiecać w kwestii pomocy przy oszustwach inwestycyjnych oraz zapoznaj się ze statusem sprawy Zondacrypto.

Baza wiedzy

Dwa opracowania encyklopedyczne prowadzimy jako stale aktualizowane kompendia:

   Kryptowaluty (czym są kryptoaktywa, taksonomia MiCA, mechanizmy konsensusu, CBDC, ryzyka)

   Opodatkowanie kryptowalut (teoria i praktyka podatkowa od Polski po modele światowe, DeFi, staking, NFT).

 

Z bieżących analiz polecamy:

Odszkodowanie od Skarbu Państwa za brak ustawy wdrażającej MiCA,

DAC8: dane posiadaczy kryptowalut,

Opodatkowanie stakingu,

Granice decentralizacji DeFi w MiCA.

Tematykę prawa sztucznej inteligencji zbieramy na portalu prawo-ai-legal.pl.

Zapytaj prawnika

Rozmowę zaczynamy od trzech pytań: co dokładnie robisz z kryptoaktywami, gdzie są Twoi klienci i co ma się wydarzyć w ciągu najbliższych sześciu miesięcy. Odpowiedzi przesądzają, czy tematem jest licencja, podatek, procedura, bank, czy wszystkie naraz, i w jakiej kolejności. Bywa, że po pierwszej analizie odradzamy projekt w proponowanym kształcie i to też jest wynik. Opisz swoją sytuację w formularzu; odpowiadamy z konkretnym planem kolejnych kroków, nie gotową ofertą z szuflady.