Wymogi fiskusa wobec WHT stawiane polskim firmom mogą odstraszać zagranicznych kontrahentów

Czy w związku z wypłatą wynagrodzenia za świadczone usługi spółka, aby nie być zobowiązaną do pobrania podatku u źródła (WHT), musi posiadać certyfikat rezydencji odbiorcy należności? Czy musi sporządzać informację IFT-2/IFT-2R i spełniać inne obowiązki płatnika wskazane w art. 26 ust. 1 ustawy o CIT, w tym dochować należytej staranności przy weryfikacji warunków zastosowania niższej stawki, zwolnienia lub warunków niepobrania WHT?

Wątpliwości w zakresie podatku u źródła (WHT)

Z takimi pytaniami polska spółka z o.o. zwróciła się do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dokonując płatności za usługi nabyte od niemieckiego kontrahenta (interpretacja z 23 listopada 2023 r., sygn. 0114-KDIP2-1.4010.526.2023.2.MW, opublikowana 30 listopada 2023 r.). Spółka działa w branży transportowo-logistycznej. Należy do międzynarodowej grupy kapitałowej. Od podmiotu powiązanego z siedzibą w Niemczech nabywała m.in. usługi ubezpieczeniowe. Zapytała Dyrektora KIS, czy przy zakupie tych usług musi pełnić rolę płatnika i w związku z tym dopełnić szeregu wymogów.

Takie wątpliwości wciąż mają polscy przedsiębiorcy przy wypłacie dywidend i innych należności na rzecz podmiotów zagranicznych. Nie pomaga to z pewnością nawiązywaniu współpracy biznesowej z zagranicznymi firmami, ani potwierdzeniu zasady swobody prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce.

Liczne obowiązki

Dokonując wypłat dywidend, należności z tytułu odsetek, praw autorskich, nabycia określonego rodzaju usług, i z innych źródeł, wskazanych w art. 21 ust. 1 i 22 ust. 1 ustawy o CIT, na rzecz zagranicznych kontrahentów, polscy przedsiębiorcy zobowiązani są pobrać 10%, 19% lub 20% podatek u źródła – WHT (z ang. withholding tax). Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych przewiduje możliwość niepobrania podatku, albo zastosowania niższej stawki, jeśli taką przewiduje dwustronna umowa w sprawie unikania podwójnego opodatkowania zawarta między Polską a państwem zagranicznego kontrahenta. Jednak preferencję tę obwarowano nałożeniem na polskie firmy ciężaru spełnienia określonych obowiązków płatnika, przede wszystkim dochowania należytej staranności przy weryfikacji warunków do zastosowania preferencji. Chodzi m.in. o udokumentowanie siedziby kontrahenta dla celów podatkowych uzyskanym od niego certyfikatem rezydencji.

Ryzyko ujawnienia tajemnicy firmy

Zakres owej należytej staranności od dawna stanowił przedmiot sporu pomiędzy przedsiębiorcami i fiskusem. Przy braku precyzyjnego określenia tych granic w przepisach organy podatkowe każdorazowo autorytarnie zobowiązują płatników do daleko posuniętej weryfikacji kontrahenta i warunków transakcji, a to sprawia, że przedsiębiorcom nie tylko trudno jest sprostać narzucanym arbitralnie wymogom dochowania należytej staranności, ale może również zniechęcać zagranicznych kontrahentów czy inwestorów do podejmowania współpracy z polskimi firmami, bowiem nie każdy chce ujawniać szczegółową strukturę własnościową, personalia poszczególnych udziałowców, czy wrażliwe dane finansowe. Ryzyko ujawnienia tajemnicy handlowej, tajemnicy przedsiębiorstwa może więc w wielu przypadkach okazać się zbyt wysokie do poniesienia, co skutecznie zniechęca zagraniczne firmy do nawiązania współpracy z polskimi. Poza tym nie wolno zapomnieć o odpowiedzialności jaka przy składaniu oświadczeń w zakresie podatku u źródła spada na członków zarządu spółki, przybierając postać nie tylko sankcji podatkowych, ale i milionowych grzywien (nawet do 30 milionów zł).

Bardzo szczegółowe wymogi

W projekcie objaśnień podatkowych dotyczących podatku u źródła z 25 września 2023 r. autorstwa ministerstwa finansów znalazło się m. in. wskazanie, że w zależności od charakteru prowadzonej przez kontrahenta działalności, jego weryfikacja w ramach ciężaru dochowania należytej staranności powinna obejmować tak szczegółowe obszary, jak sposób zarządzania spółką, jej bilans księgowy, struktura kosztów i faktycznie poniesionych wydatków, liczba zatrudnionych pracowników i ich kwalifikacje, zakres pomieszczeń i wyposażenia jakimi spółka dysponuje, czy posiada własny majątek, kapitał na finansowanie działalności, biuro, czy zatrudnia personel, a nawet czy opłaca rachunki.

Podsumowanie

Na wszystkie trzy zadane przez przedsiębiorcę, a przywołane na wstępie pytania Dyrektor KIS odpowiedział pozytywnie. Spółka musiała jednak najpierw przygotować wniosek, w tym celu zapewne zatrudnić doradcę podatkowego albo radcę prawnego i wystąpić z nim o wydanie interpretacji indywidualnej, precyzyjnie opisać stan faktyczny, przytoczyć argumenty, wyroki sądów i inne interpretacje na poparcie swojego stanowiska. Wszystko tylko po to, by upewnić się, że dobrze rozumie i wykonuje dyspozycje przepisów prawa podatkowego. Tak nieprecyzyjnego i niejasnego, a przede wszystkim restrykcyjnego wobec podatników. Choć w całej sprawie chodziło jedynie o uzyskanie zabezpieczenia przed konsekwencjami niepobrania podatku u źródła, to wymogi wniosku brzmią jak linia obrony już oskarżonego o popełnienie przestępstwa.

Autor: Robert Nogacki, radca prawny, partner zarządzający, Kancelaria Prawna Skarbiec, specjalizująca się w doradztwie prawnym, podatkowym oraz strategicznym dla przedsiębiorców

Robert Nogacki

Robert Nogacki jest radcą prawnym, założycielem i partnerem zarządzającym Kancelarii Prawnej Skarbiec, działającej nieprzerwanie od 2006 roku.

Prawo jest równe dla wszystkich, ale strony rzadko są równe: po jednej stoi organizacja, która ma czas, pieniądze i prawników, po drugiej człowiek, który ma jedną firmę, jedne oszczędności i jedno życie.

Klienci rzadko przychodzą do niego z problemem prawnym. Przychodzą z problemem, który ma także stronę prawną: z kontrolą, która zaczęła się od jednej faktury, z pieniędzmi powierzonymi komuś, kto zniknął, z firmą, którą trzeba przekazać dalej, zanim będzie za późno. Większość takich spraw rozstrzyga się na długo przed pierwszym pismem, w decyzjach podjętych bez pytania i w terminach, o których nikt nie pamiętał. Dlatego zaczyna od pytania, jak klient trafił w to miejsce, a nie od tego, co powinien był zrobić.

Doradza przedsiębiorcom i rodzinom z kilkunastu krajów, także tym, którym fiskus właśnie zajął konto i którzy nie wiedzą, co robić jutro rano. Broni ich w kontrolach podatkowych i celno-skarbowych, w sporach z organami podatkowymi i w sprawach karnych skarbowych. Reprezentuje poszkodowanych w oszustwach inwestycyjnych i piramidach finansowych. Pomaga rodzinom zakładać fundacje rodzinne i planować sukcesję, żeby dorobek życia przetrwał dłużej niż jedno pokolenie.

Nie każdą sprawę da się wygrać. Każdą da się prowadzić tak, żeby klient wiedział, na czym stoi. Od 2006 roku reprezentuje pokrzywdzonych w sprawie WGI (Warszawskiej Grupy Inwestycyjnej), jednej z najdłuższych spraw karnych w historii polskiego rynku finansowego, bo są rzeczy, których nie wolno zostawić w połowie, nawet jeśli trwają dwie dekady. W sprawie upadłej giełdy kryptowalut Zonda (Zondacrypto, operator BB Trade Estonia OÜ) reprezentuje kilkuset poszkodowanych w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Krajową i w estońskim postępowaniu upadłościowym.

Kancelaria Prawna Skarbiec jest notowana w rankingach największych firm doradztwa podatkowego Dziennika Gazety Prawnej i Rzeczpospolitej, a w latach 2015 do 2018 czterokrotnie otrzymała Medal Europejski Business Centre Club i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego. Robert Nogacki publikuje regularnie, w prasie i na stronie kancelarii, dla ludzi, którzy mają problem, a nie dyplom prawnika, bo opinia prawna, której klient nie rozumie, chroni tylko prawnika.

Wierzy, że najlepsza porada prawna to ta, dzięki której klient nigdy nie musi stanąć przed sądem.