Dowody w sprawie podatkowej
Dowodem w postępowaniu podatkowym może być wszystko, co pomaga wyjaśnić sprawę i nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, dalej: OP). Katalog jest otwarty. Ustawa wymienia przykładowo księgi podatkowe, deklaracje, zeznania świadków, opinie biegłych, oględziny, informacje podatkowe, dokumenty z działalności analitycznej Krajowej Administracji Skarbowej, z czynności sprawdzających, z kontroli podatkowej i celno-skarbowej oraz materiały z postępowania karnego i karnego skarbowego (art. 181 OP).
To organ zbiera dowody i ma obowiązek ustalić stan faktyczny zgodnie z prawdą (art. 122 § 1 i art. 187 § 1 OP). Od 4 listopada 2025 r. niedające się usunąć wątpliwości co do faktów w postępowaniu wszczętym z urzędu rozstrzyga na korzyść strony (art. 122 § 2 OP). Strona ma prawo uczestniczyć w postępowaniu dowodowym, składać wnioski dowodowe i wypowiedzieć się o całym materiale przed wydaniem decyzji.
W praktyce większość sporów podatkowych wygrywa się lub przegrywa na dowodach, nie na wykładni przepisów. Dlatego warto wiedzieć, co organ może wykorzystać, czego musi dopilnować i gdzie leżą granice.
Najważniejsze w skrócie
- Otwarty katalog: dowodem może być każdy środek, który służy wyjaśnieniu sprawy i nie został uzyskany sprzecznie z prawem (art. 180 § 1 OP). Ordynacja nie buduje formalnej hierarchii dowodów. Organ ocenia wiarygodność i znaczenie każdego z nich na tle całego materiału (art. 191 OP). Działają jednak reguły szczególne: rzetelne i niewadliwe księgi są dowodem tego, co z nich wynika (art. 193 § 1 OP), a dokument urzędowy dowodzi tego, co w nim urzędowo stwierdzono (art. 194 § 1 OP).
- Organ zbiera dowody z urzędu i rozpatruje je wyczerpująco (art. 122 § 1, art. 187 § 1 OP). Wniosek strony o przeprowadzenie dowodu należy uwzględnić, jeżeli dotyczy okoliczności istotnych dla sprawy, chyba że są już wystarczająco stwierdzone innym dowodem (art. 188 OP).
- Ocena dowodów jest swobodna, ale oparta na całym materiale (art. 191 OP). Okoliczność można uznać za udowodnioną tylko wtedy, gdy strona miała możliwość wypowiedzenia się o dowodach (art. 192 OP). Przed wydaniem decyzji organ wyznacza stronie co do zasady 7 dni na wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału (art. 200 § 1 OP). Wyjątki przewiduje art. 200 § 2 OP, a przed decyzją Szefa KAS z zastosowaniem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania termin wynosi 14 dni (art. 200 § 3 OP).
- Materiały z postępowania karnego, w tym protokoły przesłuchań i stenogramy z kontroli operacyjnej, mogą być dowodem bez powtarzania czynności (art. 181 OP). Organ musi jednak sprawdzić legalność ich uzyskania i wykorzystania oraz umożliwić stronie realną weryfikację (wyroki NSA z 7 lutego 2019 r., I FSK 1860/17 i I FSK 1881/17; wyroki TSUE C-419/14 WebMindLicenses i C-189/18 Glencore).
- O miejscu i terminie przesłuchania świadków, dowodu z opinii biegłych lub oględzin strona musi być zawiadomiona co najmniej 7 dni wcześniej. Ma prawo brać w nich udział i zadawać pytania (art. 190 OP). Najbliższa rodzina strony może odmówić zeznań (art. 196 § 1 OP). Stronę przesłuchuje się wyłącznie za jej zgodą (art. 199 OP). Od 1 października 2026 r. przesłuchanie może odbyć się na odległość (art. 199b OP).
- Naruszenie przepisów o dowodach to zarzut w odwołaniu i w skardze do sądu administracyjnego. Sąd uchyla decyzję, jeżeli naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Zasady postępowania dowodowego
Postępowanie dowodowe podporządkowane jest zasadzie prawdy obiektywnej. Organ podejmuje wszelkie niezbędne działania, by dokładnie wyjaśnić stan faktyczny (art. 122 § 1 OP). Musi zebrać i wyczerpująco rozpatrzyć cały materiał (art. 187 § 1 OP). Fakty powszechnie znane i znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu, ale o tych drugich organ musi poinformować stronę (art. 187 § 3 OP).
Zasada czynnego udziału strony (art. 123 § 1 OP) przenika każdy etap. Strona ma prawo wglądu w akta (art. 178 OP), udziału w czynnościach dowodowych (art. 190 § 2 OP), składania wniosków dowodowych (art. 188 OP) i końcowej wypowiedzi (art. 200 OP). Organ może w każdym stadium zmienić, uzupełnić lub uchylić postanowienie o przeprowadzeniu dowodu (art. 187 § 2 OP). Nie może jednak pominąć dowodu zgłoszonego przez stronę tylko dlatego, że uważa sprawę za wyjaśnioną na jej niekorzyść.
Ocena dowodów jest swobodna, nie dowolna. Art. 191 OP wymaga, by organ ocenił na podstawie całego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena fragmentaryczna, pomijająca dowody korzystne dla strony, narusza ten przepis i art. 187 § 1 OP. Uzasadnienie decyzji musi wskazywać fakty uznane za udowodnione, dowody, którym organ dał wiarę, i przyczyny odmowy wiarygodności innym dowodom (art. 210 § 4 OP). Wymogi te omawiamy w tekście o uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji podatkowej.
Dopełnieniem jest art. 192 OP: okoliczność można uznać za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się o dowodach. Materiał wyłączony z akt ze względu na interes publiczny (art. 179 OP) co do zasady nie może służyć do ustaleń na niekorzyść strony, bo strona nie może się do niego odnieść. Tak przyjął NSA w wyroku I FSK 1860/17. Trybunał Sprawiedliwości dopuszcza ograniczenia dostępu uzasadnione interesem ogólnym, ale wymaga, by miały podstawę prawną, były proporcjonalne i nie odbierały podatnikowi realnej możliwości obrony ani sądowi możliwości kontroli (wyrok C-189/18 Glencore). Przebieg postępowania opisuje hasło postępowanie podatkowe.
Ciężar dowodu w sprawie podatkowej
Ordynacja podatkowa nie zawiera ogólnej normy o rozkładzie ciężaru dowodu na wzór art. 6 Kodeksu cywilnego. Z art. 122 § 1 i art. 187 § 1 OP wynika, że to organ ma wykazać fakty, z których wywodzi obowiązek podatkowy: powstanie przychodu, zaniżenie podstawy opodatkowania, fikcyjność transakcji.
Orzecznictwo wypracowało jednak regułę pomocniczą. Podatnik, który wywodzi dla siebie korzystne skutki (koszt, prawo do odliczenia VAT, ulgę, zwolnienie), powinien mieć dowody i przedstawić je organowi. To on zna okoliczności i ma dokumenty. Organ nie może natomiast zastąpić dowodu przypuszczeniem ani przerzucić na stronę obowiązku dowodzenia faktów negatywnych.
Dwie reguły porządkują wątpliwości. Art. 2a OP dotyczy wątpliwości co do treści przepisów i nakazuje rozstrzygać je na korzyść podatnika (zob. hasło in dubio pro tributario). Art. 122 § 2 OP, dodany ustawą z dnia 12 września 2025 r. i obowiązujący od 4 listopada 2025 r., dotyczy wątpliwości co do faktów. W postępowaniu wszczętym z urzędu niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzyga się na korzyść strony.
Reguła z art. 122 § 2 OP ma trzy wyjątki. Nie działa, gdy w postępowaniu uczestniczą strony o spornych interesach albo wynik ma bezpośredni wpływ na interesy innych osób. Nie działa, gdy przepisy wymagają od strony wykazania określonych faktów. Nie działa, gdy sprzeciwia się temu ważny interes publiczny, w tym istotny interes państwa. Zasada wchodzi więc w grę dopiero po wyczerpaniu możliwości dowodowych, nie zamiast nich.
Ustawodawca odstępuje od ogólnej konstrukcji wprost tylko w nielicznych przypadkach. Najdalej idący to art. 25g ust. 1 ustawy o PIT: w sprawie o nieujawnione źródła przychodów to podatnik wykazuje przychody stanowiące pokrycie wydatku, z wyjątkiem danych znanych organowi z urzędu (zob. hasło nieujawnione źródła przychodów). W tym zakresie art. 122 § 2 OP nie działa. Innym przypadkiem jest art. 193 OP: rzetelne i niewadliwe księgi korzystają z domniemania zgodności z rzeczywistością. Organ musi je obalić w protokole badania ksiąg (art. 193 § 6 OP), do którego strona może wnieść zastrzeżenia w terminie 14 dni (art. 193 § 8 OP).
Katalog środków dowodowych
| Środek dowodowy | Podstawa w OP | Uwagi praktyczne |
| Księgi podatkowe | art. 193, art. 193a | domniemanie prawdziwości ksiąg rzetelnych i niewadliwych; obowiązek przekazania ksiąg w strukturze JPK na żądanie |
| Deklaracje i oświadczenia strony | art. 181, art. 180 § 2 | oświadczenie składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, na wniosek strony |
| Dokumenty urzędowe i prywatne | art. 194, art. 194a | dokument urzędowy dowodzi tego, co urzędowo stwierdzono; dopuszczalny dowód przeciwny; odpisy może poświadczać pełnomocnik będący adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym |
| Zeznania świadków | art. 190, art. 195, art. 196, art. 199b | zawiadomienie strony 7 dni wcześniej, prawo zadawania pytań, prawo odmowy zeznań i odpowiedzi, możliwość przesłuchania na odległość |
| Opinia biegłego | art. 197 | powołanie z urzędu obowiązkowe, gdy przepis wymaga opinii; strona może przedstawić opinię prywatną jako dokument |
| Oględziny | art. 198 | w razie potrzeby z udziałem biegłego |
| Przesłuchanie strony | art. 199, art. 199b | wyłącznie za zgodą strony, z pouczeniem jak świadka; możliwe na odległość |
| Informacje z banków i instytucji finansowych | art. 182 do 185 | w trybie postępowania dopiero po wezwaniu strony do udzielenia informacji lub upoważnienia organu; żądanie wymaga uzasadnienia; nie dotyczy danych, które organ ma już z odrębnych przepisów |
| Materiały z innych postępowań | art. 181 | protokoły, dokumenty, stenogramy z postępowania karnego, kontroli celno-skarbowej, czynności sprawdzających |
| Dane analityczne KAS | art. 181 | JPK, dane z Krajowego Systemu e-Faktur, STIR, informacje z wymiany międzynarodowej |
Dane elektroniczne zdominowały praktykę dowodową. Organ może żądać ksiąg i dowodów księgowych w strukturze Jednolitego Pliku Kontrolnego (art. 193a OP). Od 2026 r., po wejściu w życie obowiązkowego KSeF (1 lutego 2026 r. dla największych podatników, 1 kwietnia 2026 r. dla pozostałych), dysponuje treścią faktur ustrukturyzowanych bez wezwania. Rozbieżności między JPK podatnika a danymi kontrahentów są dziś typowym punktem wyjścia kontroli. Sprawdzenie dokumentów u drugiej strony transakcji opisuje hasło kontrole krzyżowe, a granice sięgania po dane z rachunków tekst o kontroli kont bankowych przez urząd skarbowy.
Materiały z postępowania karnego i dowody operacyjne
Art. 181 OP pozwala wykorzystać materiały z postępowania karnego i karnego skarbowego. Orzecznictwo przyjmuje, że Ordynacja nie wprowadza zasady bezpośredniości. Organ nie musi powtarzać przesłuchań prowadzonych przez prokuratora. Może włączyć protokoły do akt i oprzeć na nich ustalenia. Granice tej praktyki wyznaczają trzy reguły.
Po pierwsze, strona musi mieć możliwość odniesienia się do włączonych protokołów (art. 123 § 1, art. 192 OP). Jeżeli zgłosi wniosek o ponowne przesłuchanie świadka, by zadać mu pytania, odmowa jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy okoliczność jest już wystarczająco stwierdzona (art. 188 OP).
Po drugie, organ nie korzysta z domniemania legalności materiałów przekazanych przez prokuraturę lub służby. NSA w wyrokach z 7 lutego 2019 r. (I FSK 1860/17 i I FSK 1881/17) uznał, w ślad za wyrokami TSUE w sprawach C-419/14 WebMindLicenses i C-310/16 Dzivev, że organ musi zbadać, czy kontrola operacyjna była dopuszczalna w danej sprawie i czy odbyła się pod kontrolą sądu. Żeby czynić ustalenia na podstawie stenogramów, powinien mieć nagrania i umożliwić ich odsłuchanie. Omawiamy to w tekście o podsłuchach w sprawach podatkowych.
Po trzecie, w wyroku z 16 października 2019 r. w sprawie C-189/18 Glencore Trybunał orzekł, że organ może co do zasady być związany ustaleniami z postępowań wobec kontrahentów podatnika. Warunkiem jest, by podatnik miał dostęp do dowodów, mógł je skutecznie zakwestionować, a sąd mógł skontrolować legalność ich uzyskania i wykorzystania. Związanie bez tych gwarancji narusza prawo do obrony. Postanowienie z 12 listopada 2025 r. w sprawie C-475/24 Fashion TV RO i Maestro potwierdza, że sąd podatkowy może badać dowody z postępowania karnego, nawet umorzonego wobec osób innych niż podatnik, z zachowaniem równości broni i prawa do obrony.
Odrębną kwestią jest dowód uzyskany sprzecznie z prawem, na przykład nagranie bez wymaganej zgody sądu albo dokument zabrany w toku nielegalnego przeszukania. Art. 180 § 1 OP wyklucza taki dowód. Zakres wyłączenia omawia hasło dowody pozyskane nielegalnie, a praktyczne wskazówki tekst o dowodzie zdobytym nielegalnie w postępowaniu podatkowym.
Świadkowie, biegli i strona
Świadkiem nie może być osoba niezdolna do postrzegania lub komunikowania spostrzeżeń. Nie może nim być osoba obowiązana do zachowania tajemnicy informacji niejawnych co do okoliczności objętych tajemnicą, chyba że została z niej zwolniona w odpowiednim trybie. Nie może nim być duchowny co do faktów objętych tajemnicą spowiedzi (art. 195 OP).
Małżonek strony, wstępni, zstępni, rodzeństwo, powinowaci pierwszego stopnia oraz osoby w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli mogą odmówić zeznań. Każdy świadek może odmówić odpowiedzi na pytanie, gdy odpowiedź naraziłaby jego lub bliskich na odpowiedzialność karną, karną skarbową albo naruszyłaby tajemnicę zawodową (art. 196 § 1 i 2 OP). Przed przesłuchaniem organ uprzedza o tych prawach i o odpowiedzialności za fałszywe zeznania (art. 196 § 3 OP). Brak wymaganego pouczenia jest uchybieniem procesowym, które może pozbawić zeznanie wartości dowodowej i zawsze podlega ocenie pod kątem praw świadka.
Od 1 października 2026 r. przesłuchanie strony lub świadka może odbyć się na odległość, z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, jeżeli organ ma odpowiednie środki techniczne. Przesłuchanie może zostać utrwalone w zapisie obrazu i dźwięku albo samego dźwięku (art. 199b OP, dodany ustawą z dnia 29 maja 2026 r., Dz.U. z 2026 r. poz. 846). Nie uchyla to obowiązku zawiadomienia strony i umożliwienia jej zadawania pytań. Niestawiennictwo świadka omawia tekst o usprawiedliwieniu niestawiennictwa świadka przed organem.
Biegłego organ powołuje, gdy sprawa wymaga wiadomości specjalnych (art. 197 § 1 OP), a z urzędu wtedy, gdy przepisy prawa podatkowego wymagają opinii (art. 197 § 3 OP), na przykład przy wycenie nieruchomości, gdy wartość podana przez podatnika odbiega od rynkowej. Organ nie może zastąpić biegłego własną oceną w kwestiach specjalistycznych. Opinia prywatna przedłożona przez stronę jest dowodem z dokumentu, który trzeba rozpatrzyć. Strona ma prawo odnieść się do opinii biegłego, choć zawiadomienie z art. 190 OP dotyczy miejsca i terminu przeprowadzenia dowodu, nie samego sporządzania pisemnej opinii.
Stronę można przesłuchać tylko za jej zgodą (art. 199 OP). Odmowa nie wywołuje negatywnych skutków dowodowych. Inaczej jest z wezwaniem do przedstawienia dokumentów (art. 189 OP): jego niewykonanie pozwala organowi orzekać na podstawie pozostałych dowodów. Odmowa zeznań nie zwalnia też z ryzyka tam, gdzie ustawa nakłada na podatnika ciężar dowodu, jak przy nieujawnionych źródłach. Brak dowodu pokrycia wydatku obciąża wtedy podatnika niezależnie od tego, czy zeznawał. Reguły gromadzenia materiału zebraliśmy w tekście o zasadach gromadzenia materiału dowodowego w sprawie podatkowej.
Ustalanie treści czynności prawnych
Organ ustala treść czynności prawnej według zgodnego zamiaru stron i celu czynności, nie tylko dosłownego brzmienia oświadczeń (art. 199a § 1 OP). Jeżeli pod pozorem jednej czynności strony dokonały innej, skutki podatkowe wywodzi się z czynności ukrytej (art. 199a § 2 OP).
Gdy z dowodów wynikają wątpliwości co do istnienia stosunku prawnego, organ ma obowiązek wystąpić do sądu powszechnego o ustalenie jego istnienia lub nieistnienia (art. 199a § 3 OP). Orzecznictwo wymaga, by chodziło o wątpliwości obiektywne, których nie usuwa zwykła ocena dowodów. Przepis nie jest podstawą do pomijania czynności rzeczywistych, choć niekorzystnych dla fiskusa; temu służy klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania. Różnicę między czynnością fikcyjną, pozorną i sztuczną wyjaśnia hasło fikcyjne transakcje.
Co sprawdzić w aktach sprawy
- Czy w aktach są wszystkie dokumenty, na które powołuje się uzasadnienie decyzji, i czy strona miała do nich dostęp. Przy wyłączeniu z art. 179 OP: czy ograniczenie miało ustawową podstawę i uzasadnienie oraz czy mimo niego zapewniono realną możliwość obrony i kontroli sądowej.
- Czy strona została zawiadomiona o przesłuchaniach i oględzinach z 7-dniowym wyprzedzeniem (art. 190 § 1 OP) i czy świadków pouczono o prawie odmowy zeznań (art. 196 § 3 OP).
- Czy organ rozpoznał wnioski dowodowe postanowieniem z uzasadnieniem. Milczące pominięcie wniosku narusza art. 188 OP.
- Czy protokoły z postępowania karnego dotyczą tej sprawy i czy organ zbadał legalność materiałów operacyjnych. Wniosek o ponowne przesłuchanie świadka warto złożyć z listą pytań.
- Czy termin z art. 200 OP wyznaczono po ostatniej czynności dowodowej, a nie przed nią, i czy nie zachodzi wyjątek z art. 200 § 2 OP.
- Czy organ rozstrzygnął niedające się usunąć wątpliwości faktyczne na korzyść strony (art. 122 § 2 OP), a jeżeli odmówił, czy wskazał, który wyjątek zastosował.
- Czy uzasadnienie decyzji odnosi się do dowodów korzystnych dla strony (art. 191, art. 210 § 4 OP). Pominięcie ich to zarzut, który często okazuje się skuteczny w sądzie, o czym świadczy sprawa opisana w tekście o organach pomijających dowody właścicielki nieruchomości. Drogę do sądu opisują hasła skarga do sądu na decyzję podatkową i skarga kasacyjna do NSA.
Jak wygląda pomoc prawna w takiej sprawie
Pełnomocnik w sprawie podatkowej pracuje przede wszystkim na aktach. Sprawdza, czy ustalenia organu mają oparcie w dowodach, które strona widziała i mogła podważyć, czy wnioski dowodowe zostały rozpoznane, a protokoły z innych postępowań dotyczą właśnie tej sprawy. Z tych ustaleń powstaje lista zarzutów do odwołania i skargi.
Równie ważne jest to, co strona wnosi sama. Dokumenty, świadkowie i opinie prywatne złożone przed wydaniem decyzji trafiają do materiału, który potem ocenia sąd. Złożone dopiero w skardze z reguły nie zmienią wyniku, bo sąd administracyjny bada, czy organ prawidłowo ocenił to, co miał w aktach. Dlatego pełnomocnik buduje materiał dowodowy na etapie postępowania przed organem, a nie dopiero przed sądem.
Kancelaria Prawna Skarbiec reprezentuje podatników w postępowaniach podatkowych, w kontroli podatkowej i kontroli celno-skarbowej oraz przed sądami administracyjnymi, w tym w sprawach opartych na materiałach z postępowań karnych i z kontroli u kontrahentów.
Odpowiedniki w innych systemach
Niemiecka Abgabenordnung buduje postępowanie na zasadzie śledczej (§ 88 AO), równoważonej obowiązkami współdziałania podatnika (§ 90 AO), zaostrzonymi w sprawach z elementem zagranicznym. W Stanach Zjednoczonych ciężar dowodu w sporze z IRS spoczywa co do zasady na podatniku. Przechodzi na administrację dopiero po spełnieniu warunków z IRC § 7491, w tym przedstawienia wiarygodnych dowodów i prowadzenia dokumentacji. Polski model jest bliższy niemieckiemu: organ odpowiada za ustalenie prawdy, a strona za przedstawienie dowodów na korzystne dla siebie fakty. Jego słabością pozostaje wykorzystywanie materiałów z postępowań karnych bez gwarancji, jakie daje proces karny.
Najczęstsze pytania
Co może być dowodem w postępowaniu podatkowym?
Wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 OP): księgi, dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych, oględziny, pliki JPK, dane z KSeF, materiały z innych postępowań. Katalog z art. 181 OP jest przykładowy.
Kto ponosi ciężar dowodu w sprawie podatkowej?
Organ ma obowiązek zebrać i rozpatrzyć cały materiał oraz udowodnić fakty, z których wywodzi obowiązek podatkowy (art. 122 § 1, art. 187 § 1 OP). Niedające się usunąć wątpliwości faktyczne w postępowaniu wszczętym z urzędu rozstrzyga na korzyść strony (art. 122 § 2 OP). Podatnik powinien przedstawić dowody na fakty, z których wywodzi korzyść, na przykład koszt lub odliczenie. Ustawowe odwrócenie ciężaru dowodu dotyczy między innymi nieujawnionych źródeł przychodów (art. 25g ustawy o PIT).
Czy organ może oprzeć decyzję na protokołach z postępowania karnego?
Tak, art. 181 OP na to pozwala. Strona musi jednak mieć możliwość wypowiedzenia się o tych dowodach (art. 192 OP). Organ powinien zbadać legalność materiałów operacyjnych i uwzględnić wniosek o ponowne przesłuchanie świadka, jeżeli okoliczność nie jest wystarczająco stwierdzona innymi dowodami.
Czy muszę zeznawać we własnej sprawie podatkowej?
Nie. Stronę przesłuchuje się wyłącznie za jej zgodą (art. 199 OP), a odmowa nie jest dowodem przeciwko stronie. Inaczej działa wezwanie do przedstawienia dokumentów (art. 189 OP): jego niewykonanie pozwala organowi orzekać na podstawie pozostałego materiału.
Czy rodzina może odmówić zeznań?
Tak. Małżonek, wstępni, zstępni, rodzeństwo, powinowaci pierwszego stopnia oraz osoby w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli mogą odmówić zeznań (art. 196 § 1 OP). Każdy świadek może odmówić odpowiedzi na pytanie narażające go na odpowiedzialność karną lub karną skarbową (art. 196 § 2 OP).
Ile czasu ma strona na wypowiedzenie się o dowodach?
Co do zasady 7 dni, wyznaczone przez organ przed wydaniem decyzji (art. 200 § 1 OP), a 14 dni przed decyzją Szefa KAS z zastosowaniem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (art. 200 § 3 OP). Pominięcie tego etapu poza wyjątkami z art. 200 § 2 OP albo zebranie nowych dowodów po nim bez nowego terminu narusza przepisy postępowania.
Powiązane hasła leksykonu
- Postępowanie podatkowe
- Dowody pozyskane nielegalnie
- Kontrole krzyżowe
- Decyzja podatkowa
- Odwołanie od decyzji podatkowej
- Nierzetelne lub wadliwe prowadzenie ksiąg
- Fikcyjne transakcje
- Zasada in dubio pro tributario
Stan prawny na 1 listopada 2026 r.
Publikacje Kancelarii Skarbiec związane z tematyką postępowania dowodowego w sprawach podatkowych
Zasady gromadzenia materiału dowodowego w sprawie podatkowej
Robert Nogacki: Świadek w postępowaniu podatkowym – czy i jak usprawiedliwić niestawiennictwo przed organem?
2020-04-29: Świadek w postępowaniu podatkowym pełni funkcję analogiczną do tożsamej instytucji przewidzianej w przepisach postępowania cywilnego, karnego, a co za tym idzie – również szeroko pojętego postępowania administracyjnego.
Pojęciem ściśle związanym ze świadkiem są, co oczywiste, składane przez niego zeznania. Warto zatem nadmienić, że na gruncie ustabilizowanego orzecznictwa sądów administracyjnych stanowią one oświadczenie wiedzy świadka co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia przez organ podatkowy określonej sprawy.
Jednak czy każdy aspekt odnoszący się do tego środka dowodowego wygląda podobnie jak w przypadku innych postępowań? Czy stawiennictwo, mimo że obowiązkowe, może być usprawiedliwione, a jeśli tak, to w jaki sposób?
Robert Nogacki: By nie płacić wyższego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, organy konsekwentnie pomijały przedkładane przez właścicielkę dowody
2019-09-11: Przez ponad 12 lat organy administracji publicznej ustalały kwotę należnego właścicielce gruntu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Gdy już to uczyniły, to w sposób dla niej krzywdzący, zaniżający jego wysokość, bo jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z 9 lipca 2019 r., konsekwentnie pomijały przedstawione przez właścicielkę dowody, naruszając przepisy Konstytucji, które, dopuszczając wywłaszczenie, nakazują czynić to pod warunkiem zapłaty słusznego odszkodowania (sygn. akt II SA/Op 25/19).
Robert Nogacki: Rodzaje dowodów na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej
2019-08-26: Zebrane w toku postępowania podatkowego dowody przesądzają o finalnym rozstrzygnięciu sprawy. Właśnie dlatego ich rola jest niezwykle istotna. Należy starannie przedstawiać fakty i dokumenty, które mogą mieć znaczenie w sprawie.

Robert Nogacki jest radcą prawnym, założycielem i partnerem zarządzającym Kancelarii Prawnej Skarbiec, działającej nieprzerwanie od 2006 roku.
Prawo jest równe dla wszystkich, ale strony rzadko są równe: po jednej stoi organizacja, która ma czas, pieniądze i prawników, po drugiej człowiek, który ma jedną firmę, jedne oszczędności i jedno życie.
Klienci rzadko przychodzą do niego z problemem prawnym. Przychodzą z problemem, który ma także stronę prawną: z kontrolą, która zaczęła się od jednej faktury, z pieniędzmi powierzonymi komuś, kto zniknął, z firmą, którą trzeba przekazać dalej, zanim będzie za późno. Większość takich spraw rozstrzyga się na długo przed pierwszym pismem, w decyzjach podjętych bez pytania i w terminach, o których nikt nie pamiętał. Dlatego zaczyna od pytania, jak klient trafił w to miejsce, a nie od tego, co powinien był zrobić.
Doradza przedsiębiorcom i rodzinom z kilkunastu krajów, także tym, którym fiskus właśnie zajął konto i którzy nie wiedzą, co robić jutro rano. Broni ich w kontrolach podatkowych i celno-skarbowych, w sporach z organami podatkowymi i w sprawach karnych skarbowych. Reprezentuje poszkodowanych w oszustwach inwestycyjnych i piramidach finansowych. Pomaga rodzinom zakładać fundacje rodzinne i planować sukcesję, żeby dorobek życia przetrwał dłużej niż jedno pokolenie.
Nie każdą sprawę da się wygrać. Każdą da się prowadzić tak, żeby klient wiedział, na czym stoi. Od 2006 roku reprezentuje pokrzywdzonych w sprawie WGI (Warszawskiej Grupy Inwestycyjnej), jednej z najdłuższych spraw karnych w historii polskiego rynku finansowego, bo są rzeczy, których nie wolno zostawić w połowie, nawet jeśli trwają dwie dekady. W sprawie upadłej giełdy kryptowalut Zonda (Zondacrypto, operator BB Trade Estonia OÜ) reprezentuje kilkuset poszkodowanych w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Krajową i w estońskim postępowaniu upadłościowym.
Kancelaria Prawna Skarbiec jest notowana w rankingach największych firm doradztwa podatkowego Dziennika Gazety Prawnej i Rzeczpospolitej, a w latach 2015 do 2018 czterokrotnie otrzymała Medal Europejski Business Centre Club i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego. Robert Nogacki publikuje regularnie, w prasie i na stronie kancelarii, dla ludzi, którzy mają problem, a nie dyplom prawnika, bo opinia prawna, której klient nie rozumie, chroni tylko prawnika.
Wierzy, że najlepsza porada prawna to ta, dzięki której klient nigdy nie musi stanąć przed sądem.